Sunfire HRS-8 subwoofer


Techniek

Wordt de dikke met doek bespannen frontplaat er af gehaald dan komt de heel aparte laagunit in het oog. Een superstijf aanvoelende conus met kingsize stofkap dat op de buitenproportioneel grote spreekspoel zit. De dikke schuimrandophanging van de conus geeft de unit een heel eigen uiterlijk. Je ziet meteen dat dit geen normaal laagspeakertje is. Deze laagunit is gemaakt om te werken, te pompen zoals je wilt. Er moet ook wel iets gebeuren als je het sublaag in de muziekweergave op niveau wilt krijgen met een luidsprekerchassis van een luttele 8 inch in een dergelijke compacte behuizing. De lucht moet toch verplaatst worden, of het nu uit de lengte of uit de breedte moet komen.

Daarbij is een zó compacte subwoofer van nature niet in staat om lineair tot in de laagste regionen door te lopen. De normaal naar het laag afvallende curve moet met behulp van de filterelektronica worden gecompenseerd. Daar kost niet alleen enorm veel versterkervermogen, de laagpomp moet het ook aankunnen. Daarom zie je in dit type subwoofers vaak zulke aparte luidsprekerchassis. Er moet voor een beetje aanvulling op niveau een veel grotere slag kunnen worden gemaakt dan een normaal gebruikte wooferunit in een luidsprekersysteem dat kan. Zonder aanlopen of andere overbelastingverschijnselen.

De bovengrens tot waar een subwoofer ingezet wordt ligt vaak ook maar bij maximaal 100 Hz. Een normale laagweergever in een luidsprekersysteem moet nog één tot twee octaven hoger weergeven, tenminste, als we het over een drieweg systeem hebben. Een subwooferchassis kan helemaal op zijn eigen lage werkgebied ontwikkeld worden. Dat is een voordeel.

De slimme elektronica

Sunfire HR8In de huidige actieve subwoofers vind je steeds vaker een klasse-D versterker. Veel uitgangsvermogen, ze nemen weinig ruimte in en er is weinig warmteontwikkeling. Bob Carver heeft in het verleden altijd grenzen proberen te verleggen met zijn versterkertechniek. Zijn grote droom is om met conventionele versterkertechniek een veel hoger rendement te halen. Een versterker die enorm veel uitgangsvermogen kan leveren, schier onbegrensde stroom in een last kan duwen én weinig warmteontwikkeling geeft.

Dat vond Carver na veel in- en transpiratie in zijn Tracking Down Converter uitvinding. Een hechte samenwerking tussen voeding en versterkerschakeling zelf. De TDC techniek reguleert heel onalledaags de voedingspanning die op dat moment nodig is om het gevraagde vermogen te kunnen leveren. Even heel simpel verteld: In rusttoestand, zonder muziek dus, is de voedingspanning slechts 6 volt (nee, geen nul vergeten). Dat betekend dat er geen noemenswaardige energie wordt gegenereerd in de uitgangstransistors.

Op en neer

Wil de versterkerschakeling als er bijvoorbeeld 10 watt uitgangsvermogen wordt gevraagd een voedingspanning van 18 volt, dan zorgt de TDC dat de spanning op dat moment 6 volt boven die 18 volt, 24 volt is, in real time. En nog sterker: voor een piek van 500 watt uitgangsvermogen is een voedingspanning van 90 volt nodig. De TDC voeding zorgt voor dat die spanning precies op dat moment suprème op peil is, met precies weer die 6 volt daar bovenop. De voedingspanning varieert dus continu 6 volt hoger mee afhankelijk van het gevraagde uitgangsvermogen. Daar is supersnelle elektronica voor nodig. Die was er nog niet op het moment dat Bob zijn eureka moment kreeg en het idee praktisch wilde uitwerken.

Dat heeft hem de nodige hoofdbrekens en slapeloze nachten gekost. Later, toen de techniek er wel klaar voor was heeft hij zijn ideeën pas in de praktijk waar kunnen maken. Het voordeel van deze slimme schakeling: er valt altijd maar een 6 volt spanning weg over de powertransistoren zelf, hoe veel uitgangstroom er gevraagd wordt. En als de spanning laag is, is de totale in warmte omgezette vermogen in de eindtransistoren van de versterker (U x I of spanning maal stroom, volgens de Wet van Ohm) altijd sympathiek laag.

Het leeuwendeel van het gegenereerde vermogen gaat richting luidsprekerklemmen. Waar een gangbare versterkerschakeling met een vaste voedingspanning, afhankelijk van de klasse-A of AB instelling, zo tussen 50, 75 % van het gebruikte vermogen in hitte omzet, de dikke koelprofielen zitten er niet voor niets, blijft Bob Carver’s TDC versterker aangenaam koel. Zo koel dat er in principe niet eens koelprofielen nodig zijn. Let wel: dit is een totaal andere benadering dan die van de inmiddels veel toegepaste Klasse-D techniek, die ik hier heb besproken.

Inregelen en luisteren

instellenMet de Sunfire direct geplaatst op de vloerbedekking in de huiskamer krijg ik geen ondergrond die me stabiel genoeg is. De plankenvloer zal daar ook zwaar debet aan zijn. Het vertaald zich in een wat zoemende laagweergave. De HRS-8 heeft echter geen spikes of schroefgaten waar ik er wat in kan draaien. De oplossing is een dikke plaat graniet die ik over had gehouden uit mijn vorige platenspelerwisseling. Het Michell Gyrodek is een stuk groter dan de voorganger en past er niet meer op. Met dit fundament onder zich staat de Sunfire als een huis en komt meteen een cm of 5 van de vloer af. Muziek aan… mission completed… En het staat nog goed ook, de HRS-8 op zijn eigen zwarte gladstenen sokkeltje!

Dick van de Merwe

Dick van de Merwe is een echte buizenveteraan. Zijn Triodedick zelfbouw projecten worden wereldwijd door hobbyisten gebouwd. Reeds vanaf 1997 deelt hij zijn kennis via geschreven en on-line media.

3 gedachten over “Sunfire HRS-8 subwoofer

  • 12 januari 2013 om 10:26
    Permalink

    “Er zijn ook nog een tweetal cinch uitgangen met een laag-af filter op 70 Hz, waar ik het nut niet zo van zie. Wat willen we nou, laag of of geen laag?…”

    U heeft humor; dat is een uitgang. Daarom staat er ook output bij.

    Beantwoorden
  • 18 november 2019 om 05:29
    Permalink

    Ik heb een vraag. Ik heb een Dac met cinch uitgangen naar erop aangesloten actieve speakers. Kan ik deze naar de subwoofer geleiden en dan via de subwoofer doorlussen naar de actieve speakers via cinch?

    Beantwoorden
    • 20 november 2019 om 12:28
      Permalink

      Hallo Maarten,

      Zo lang zowel je hoofdspeakers als de sub maar achter dezelfde voorversterker/volumeregelaar zitten moet het kunnen.

      vrg, Dick

      Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.