Klipsch OJAS kO-R1 luidsprekersysteem

Dit keer hebben we een bijzonder luidsprekersysteem, ontstaan door een samenwerking van twee bijzondere firma’s: Het welbekende Klipsch en OJAS, een audiowinkel in New York. Waar de liefde voor klassieke luidsprekersystemen en analoge weergave strak met elkaar verweven is. Het is Devon Turnbull, een man vol ideeën, dat in nauwe samenwerking met Klipsch een prachtig luidsprekersysteem heeft ontwikkeld waarin de legendarische Paul Klipsch zich waarschijnlijk ook heel goed kon vinden. De gebruikte midden/hoog hoorn is stevig geïnspireerd op de Klipsch hoorns die in de jaren 50 door de maestro himself zijn bedacht. De klipsch OJAS kO-R1 is het resultaat. 

Toen we gewaar werden dat OJAS met deze luidspreker zou komen was de vraag of dit luidsprekersysteem ook zou worden geëxporteerd naar Europa. Wat wilden we, als jarenlang liefhebbers van de betere hoornsystemen, deze klipsch OJAS kO-R1 graag eens aan de tand voelen. Een enkel paar voor een review verschepen uit New York naar Nederland en visa versa is qua financiën bijna ondoenlijk. 

We hebben dit luidsprekersysteem in mei 2025 in München op de High End show van dichtbij mogen bekijken, maar helaas niet kunnen luisteren.

Maar wat bleek recent, W&W audio, een dik half uur rijden vanaf mijn huis, en nog minder vanaf Marco, is dealer geworden en heeft ze op voorraad. En Karel van W&W was meteen enthousiast en bracht zelf een set kO-R1’s langs. Wat een avontuur werd het weer!

OJAS

OJAS is een bijzondere audiowinkel.  Devon Turnbull is een man met een visie. Naast zijn mooie winkel, op een toplocatie in New York, verzorgt hij  ook luidsprekersytemen voor bijvoorbeeld muziekcafés. Die zijn weer helemaal hot in grote steden in bijvoorbeeld Japan, de USA en Duitsland. Waar je een drankje kunt nuttigen en naar muziek (uiteraard van vinyl) kan luisteren op een klassiek audiosysteem met dikke hoorns of grote Altec of Tannoy systemen. Ik ben bang dat ik niet meer wegkom uit zo’n zaak als ik er eenmaal zit…

Maar OJAS heeft ook luidsprekersystemen voor gewoon thuisgebruik. En de Klipsch OJAS kO-R1 is daarvan het meest recente exemplaar. Dit mag zelfs een compacte luidspreker genoemd worden. Hoewel er genoeg muziekliefhebbers zijn met partners (ik zal het een beetje diplomatiek houden) die een luidspreker maatje schoenendoos voor maat 46 sneakers al veel te groot voor hun huiskamer vinden. Ik heb met ze te doen…

Bij OJAS kun je ook binnenlopen om gewoon even naar vinyl en de grote en minder grote hoornstemen te luisteren. Geïnspireerd op de klassieke luidsprekers die in de jaren 40, 50 gebruikt gewoon thuis gebruikt werden (lucky bastards…).

We zijn er als Audio Creative  bovendien erg trots op dat Devon Turnbull ook enthousiast gebruiker is van onze GrooveMaster toonarmen! Te zien op de YouTube video’s van OJAS.

Klipsch

Klipsch bestaat eigenlijk uit twee firma’s. De klassieke kant. Geënt op de luidsprekers die nog door Paul Klipsch zijn bedacht en nog steeds compleet in Indianapolis in de USA worden gebouwd. De zogeheten Heritage luidsprekerlijn. Het is niet voor niets dat een koper van bijvoorbeeld een Klipschorn of La Scala niet zelden de rest van zijn of haar aardse bestaan er mee uitzit. Klipsch Heritage luidsprekersystemen zijn er voor een selecte maar enthousiaste groep liefhebbers die het merk vaak levenslang trouw blijven.

Daarnaast is er de ‘moderne’  Klipsch tak, die vele malen groter is en compleet andere producten produceert, gemaakt voor een breed publiek. Hometheater systemen, hoofdtelefoons enz. De luidsprekerlijnen zijn weliswaar met een midden en/of hoog hoorn uitgerust, maar zijn verder niet of nauwelijks te vergelijken zijn met de Klipsch Heritage lijn.

Klipsch OJAS kO-R1

Devon Turnbull van OJAS zocht en vond een samenwerking met Klipsch om de kO-R1 samen te ontwikkelen. In Roy Delgado, al vele jaren lang een van de drijvende krachten achter de Klipsch Heritage luidsprekerlijn, vond hij precies de juiste man op de juiste plek.

De afmetingen van de kO-R1 zijn 71,4 x 42 x 33 cm (h x b x d). De behuizing is gemaakt van Baltisch beuken multiplex. Deze uitvoering is afgewerkt met het prachtige fineer van de  Andiroba- of Krappaboom. Een fineer soort die je niet zo heel vaak tegenkomt.  

Het gewicht is ruim 23,5 kg. De gebruikte luidsprekerunits zijn van Klipsch. De K-28-E woofer wordt door Klipsch ook in de Heresy luidspreker gebruikt. De hoorndriver heeft als typenummer K-706. Deze is uniek. De hoorn is een in zand gegoten aluminium exemplaar. Speciaal gemaakt voor de kO-R1.

Hoog rendement

Het rendement is zoals verwacht mag worden hoog, met ruim 97 dB/w/m. Tel daarbij op dat de impedantie gemiddeld hoog is en nergens diep dipt, wat bij moderne luidsprekers nauwelijks meer voorkomt, en je hebt een luidsprekersysteem dat door iedere fatsoenlijke versterker gemakkelijk is aan te sturen. 

Moderne luidsprekers

Moderne speakersystemen hebben naast een veel lagere gevoeligheid dan hoornsystemen niet zelden tergend lage dips impedantie, een sneaky sluipmoordenaar voor menig versterker, die er domweg op leegloopt. Terwijl de in de datasheet opgegeven impedantie en rendement er vaak veelbelovend uitziet. Maar ja, een luidspreker is geen Ohmse weerstand met een rechte lijn. De impedantie (zo noemt men de weerstand in AC ofwel wisselstroom applicaties) varieert door de frequentieband van laag tot hoog nogal grillig.

Neem bijvoorbeeld een opgegeven impedantie van 88 dB/w/m. Deze is altijd aan een 8 Ohm last gerelateerd. Op het oog is deze gevoeligheid niet echt hoog, maar ook niet excessief laag.

Maar als de luidsprekerimpedantie daadwerkelijk dipt naar 3 a 4 Ohm, wat schering en inslag is vandaag de dag, dan eist de luidspreker de versterker ruim het dubbele vermogen te leveren. Want een 4 Ohm belasting (of, grote gruwel, nog lager) vraagt domweg de dubbele stroomsterkte of meer.

Het werkelijke luidsprekerrendement is dan geen 88 dB/w/m. Maar 84 a 85 dB/w/m. En dan laten we voor het gemak de fasehoek nog maar even buitenspel. Die doet bij een te complex ontworpen cross-over netwerk ook nog flinke duit in het zakje. Tja, wat blijft er dan nog van een gemakkelijk aanstuurbaar luidsprekersysteem over? Logisch dat de meeste moderne luidsprekersystemen beter klinken met een versterker die over een enorme sloot uitgangsvermogen beschikt.
 
Ingeleverd in de tijd

Met de in de tijd steeds kleinere luidsprekersystemen, beginnend zo begin jaren 70 van de vorige eeuw, en het daarbij horende veel lagere luidsprekerrendement, hebben we veel ingeleverd. En dat is niet zomaar op te lossen door versterkers een steeds groter uitgangsvermogens te geven. Iedere luidspreker heeft zijn limiet. 

Bij een hoogrendement speakersysteem lijkt de headroom soms oneindig, waar een ‘normale’ luidspreker het hoorbaar moeilijker krijgt als de volumeregelaar eens een keer wat verder wordt opengedraaid. En denk je dat een hevig pompende kleine woofer zijn werk nog naar behoren kan doen? Bij een hoog rendabel speakersysteem zie je de grote wooferconus fysiek niet tot nauwelijks bewegen! Er is daar maar weinig uitslag van de conus nodig om voldoende lucht te verplaatsen waardoor deze altijd in zijn meest lineaire bereik werkt, met lage vervorming..
 

Hetzelfde maar totaal anders…

De laagkast lijkt qua afmetingen op de Klipsch Heresy. Met dezelfde 12”(30 cm) laagunit. Maar daarmee houdt het vergelijk ook op.
Devon wilde de hoorn niet in de kast maar vrijstaand op top hebben. Er is geen standaard hoorn uit het Klipsch programma gebruikt maar een oud ontwerp van Paul Klipsch voor het maken van een grote gegoten metalen hoorn. Qua uiterlijk lijkt het dan ook niet op een bestaand Klipsch systeem.

Compleet met luidsprekerstand

De kO-R1 moest ook een eigen stand krijgen die de hoornluidspreker op oorhoogte brengt, in tegenstelling tot de Heresy, die meestal wat naar achteren gekanteld direct op de vloer wordt gebruikt. De kO-R1 stand wordt standaard bij de luidspreker geleverd, zodat het een compleet systeem vormt.

Realistisch 

Hoornsystemen kunnen, als ze goed ontworpen en gebouwd, zijn een buitengewoon realistische weergave laten horen. Die niets maar dan ook niets met het karakter van hoorns hebben waar veel mensen meteen aan denken. Helaas hebben hoorns deze twijfelachtige reputatie te danken aan de vele slecht gemaakte hoornsystemen. Voor mij zijn dat ook geen hoornluidsprekers maar toeters.

Dat deze ‘toeters’ tot op de dag van vandaag nog steeds gemaakt worden, hebben we ook dit jaar weer in München ondervonden. Daarvan weten sommige zo te irriteren dat een sprintje naar de uitgang de enige oplossing is. En als je dan weet dat deze ‘dress to impress’ hoornsystemen prijskaartjes dragen die zo abstract zijn, dat ik daar niet eens meer van schrik... Veel te vaak is ‘vorm voor kwaliteit’. 'Dress to impress'. 

En dan hoor je later een origineel jaren 40/ 50 Western Electric hoornsyteem, gemaakt voor gebruik in theaters, in een andere ruimte dat ronduit weet te excelleren en te imponeren… Dan weten we weer dat de kennis en kunde er honderd jaar geleden al was hoe een goed klinkend hoornsysteem gemaakt moest worden. 

Klipsch maakt met de Heritage lijn weliswaar prachtige luidsprekersystemen in de geest van Paul Klipsch, maar weten niet altijd hoe ze deze moeten demonstreren of maken er ronduit een potje van. Wat we nu al op meerdere audioshows hebben meegemaakt. En ook weer bij de twee laatste München shows. Dus wordt de volumeregelaar maar zo ver mogelijk opengedraaid… Wie zulke koekenbakkers inhuurt voor demo’s van hun mooie producten? Zo jammer...

Wat missen we de vroegere Nederlandse importeurs als Frits de Vries van 'Audio Import' wat dat betreft. Ik heb daar prachtige demo’s van Klipsch speakers mee mogen maken…

Uitpakken en installeren maar…

De klipsch OJAS kO-01 wordt na binnenkomst meteen uitgepakt en in de huiskamer van Marco geïnstalleerd. Zijn grote hoornsysteem is net toe aan een kleine verbouwing, dat komt dus heel goed uit.

Wat meteen opvalt is de mooie vintage uitstraling en de uitstekende afwerking van de kO-01. De hoorn is via een getwist kabeltje met de laagkast verbonden. Het draad is een kloon van het fameuze Western Electric draad uit de jaren 40/50. Uit de eigen keuken van OJAS. Het maakt de mooie vintage look in ieder geval ook voor oog af. De gehele afwerking is uitstekend.

Het installeren in de luisterkamer is niet moeilijk. Dit zijn weliswaar geen mini luidsprekers, maar nog goed hanteerbaar.

Randzaken

De OJAS-kO-01 set wordt aangesloten op de SPEC RSA M-99 versterker die vervolgens weer wordt aangestuurd met een Bespoke Audio Co. TVC 'voorversterker'. Als bron wordt de Technics SL-1300G/ GrooveMaster GM2/ Ortofon MC-X30 ingezet en een Bergmann Modi met Thor toonarm, uitgerust met een DS Audio DS-W3 optisch element. Beide platenspelers zijn aangesloten op de Soulnote E2 phonovoorversterker. De digitale bron is een Bluesound Node Icon aangesloten op een Gustard R26 DAC. 

…kreeg ik al een telefoontje van Marco. ‘Wat klinken deze luidsprekers goed!’. Ik dus de volgende dag weer naar Marco toe. Daar hebben we er heel wat muziek doorheen gejast. Het is ronduit genieten met een grote ‘G’. Het geluid heeft veel van het karakter dat we kennen van onze eigen grote luidsprekersystemen. De kO-01 loopt uiteraard wat minder ver door in het laag. Maar dat is geen echte tekortkoming. 45 Hz laag weergegeven door een 30 cm woofer mag je niet vergelijken met dat van een 12 cm exemplaar.

De spreiding van de K706 hoorn is fantastisch. Er is geen bundeling van het geluid die je aan je luisterplek vastlijmt. Het geluid staat breed in de luisterruimte. Met een prachtig diepe holografische weergave, als de muziek het in zich heeft. Hier kan vele uren naar geluisterd worden zonder een spoor van opkomende luistermoeheid.

Integendeel, het ene na het andere album wordt uit de kast getrokken en onder de naald gelegd (we luisteren nu eenmaal het allerliefst naar vinyl). De klipsch OJAS kO-01 is ook alles behalve eenkennig. Van klein gehouden akoestische muziek, klassieke klanken of strakke rock, het maakt allemaal niks uit, met de kO-01 komt alles tot zijn recht.

Metingen

We hebben ook nog wat metingen gedaan. Ook een mooie gelegenheid om de nieuwe meetmicrofoon en laatste software update van Clio te testen. De klipsch OJAS kO-01 laat een zeer nette frequentiecurve zien, zowel als de meetmicrofoon op 1 meter als op 3 meter vlak bij de luisterstoel.

De impedantiecurve heeft zijn laagste dip rond 130 Hz op 4,8 Ohm. Het laagste punt tussen de twee pieken (typisch voor een basreflexsysteem) in het laag ligt op 45 Hz. Daaronder zal de output snel wegvallen. 

Het rendement meten met dit soort luidsprekers lukt niet zonder gehoorbescherming. 1 watt uitgangsvermogen laat zo 97, 98 dB los op de luisteraar. Met deze hoge gevoeligheid en de impedantiecurve is niet zwaar voor de versterker is zou je denken dat iedere versterker hiermee probleemloos is te gebruiken.

Dat is in grote lijnen ook waar. Maar bedenk dat een laagvermogen single ended buizenbakje, dat zonder tegenkoppeling werkt, en dus een hoge uitgangsweerstand heeft, klankmatig wel enigsinds beïnvloed wordt door de hoge impedantiepieken waardoor er geen sprake meer is van een rechte frequentiecurve. Je zit immers zo boven een uitgangsweerstand van 1 Ohm en daarmee een zogenaamde dempingsfactor van slechts 8 gerelateerd aan een 8 Ohm belasting. Dit zijn dingen waar niet vaak rekening mee wordt gehouden. 

Tussen 200 Hz  en 500 Hz zijn wat lichte systeemresonanties zichtbaar die voor wat kastkleuring kunnen zorgen. 

Een kleuringvrije luidspreker bestaat niet, nee ook een kasteloos type niet. Er is geen audiocomponent dat grotere verschillen in karakter laat horen dan een luidsprekersysteem. Maar vergeet ook niet: een beetje kleuring is geen probleem, zolang het maar jou kleur is.

Een lange logeerpartij

We dachten twee weken te krijgen om de klipsch OJAS kO-01 aan de tand te kunnen voelen. Daarom zijn we er ook meteen vol ingesprongen. Maar een geluk bij ongeluk was dat door de zomervakantie van de vriendelijke firma, WenW Audio uit Enschede, die ons deze luidspreker graag wilde lenen, ruim zes weken geworden. Wat ook veel beter is. Je leert dan een luidspreker echt door en door kennen.

In die periode is onze waardering en enthousiasme alleen maar gegroeid. Wat geleid heeft tot het besluit om dit formidabele luidsprekersysteem niet meer de deur uit te doen. De klipsch OJAS kO-01 is inmiddels permanent aan onze audio set-up toegevoegd.

We gaan de klipsch OJAS set ook gebruiken op de volgende Zelfbouw Audio dag, begin februari, in Hengelo.

Epiloog

De Klipsch OJAS kO-01 is een echte klasbak, die alles in zich heeft om een moderne klassieker te worden. Een luidsprekersysteem waarmee je een heel lang gelukkig leven kunt leiden. Voor ons is dit in ieder geval één van de allermooiste in zijn klasse die we afgelopen jaren in eigen huis en daarbuiten hebben mogen horen.

Dit luidsprekersysteem vult de luisterruimte zo gemakkelijk met mooie muziek dat je vanzelf in je stoel wegzakt en de hele LP kant of een compleet digitaal album afluistert. En als de laatste noot uitsterft staat de volgende al weer klaar…

Een hele aanrader om eens te gaan luisteren als je de gelegenheid krijgt!

Links:

OJAS
Klipsch Heritage
W&W Audio

Nawoord

Een hoornsysteem bouwen is niet moeilijk. Een goed klinkend hoornsysteem ontwikkelen is echter minder gemakkelijk. En het eerstgenoemde komt helaas vaker voor dan het laatste. Wat hoornluidsprekers hun moeilijk meer uitroeibare reputatie als 'toeters' hebben bezorgd. 

Hoornsystemen kunnen, als ze goed ontworpen en gebouwd, zijn een buitengewoon realistische weergave laten horen. Die niets maar dan ook niets met het karakter van hoorns hebben waar veel mensen meteen aan denken. Helaas hebben hoorns deze twijfelachtige reputatie te danken aan de vele slecht gemaakte hoornsystemen. Voor mij zijn dat ook geen hoornluidsprekers maar toeteraars.

Marco en ik hebben op de (letterlijk en figuurlijk) laatste 2025 München High End show ook weer uitstekende als zowel abominabel matig klinkende systemen geluisterd. Bij de goede wordt de tijd vaak vergeten, de matige/ slechte weten niet zelden zo te irriteren dat een sprintje naar de uitgang de beste oplossing is. En als je dan weet dat deze ‘dress to impress’ hoornsystemen prijskaartjes dragen die zo abstract zijn, dat ik daar niet eens meer van schrik... Veel te vaak is het ‘vorm voor kwaliteit’. Dan denk ik: hoe krijgen ze het voor elkaar.... Hoe haal je het in je hoofd om met een dergelijk 'onaf' systeem op de grootste audio show van de wereld te demonstreren... Had het geld liever in doorontwikkeling gestoken... 

En dan hoor je later een origineel jaren 40/ 50 Western Electric hoornsyteem, gemaakt voor gebruik in theaters, in een andere ruimte dat ronduit weet te excelleren en te imponeren… Dan weten we weer dat de kennis en kunde er honderd jaar geleden al was hoe een goed klinkend hoornsysteem gemaakt moest worden. 

Voorbeeldje

Neem alleen het cross-over filter. Als bijvoorbeeld bewust of onbewust de kantelpunten van de cross-overs wat te hoog of te laag wordt gekozen bij de gebruikte luidsprekerunits. Bij hoorns maakt dat snel het verschil tussen een een goed klinkend systeem en een irritant toeterend wanproduct. Bij hoorns kan een foutje bij de constructie het klankbeeld rigoureus veranderen. En het totaalgeluid maken of breken. Maarrr, als alles op z'n plek valt is het vaak pure magie.

Daarom gaan we bij Audio Creative graag op onderzoek in de gouden eeuw van de hoorns. Gewoon om te zien hoe bijvoorbeeld Paul Klipsch het deed, of Altec met de beroemde Voice of the Theater in de tijd dat er nog geen computers waren. En dat als uitgangspunt gebruiken. De klassieke cross-over filters van Paul Klipsch blinken ogenschijnlijk uit in simpelheid (KISS). Maar zitten geraffineerd in elkaar. Zonder een overdaad aan componenten. 

Over de top complex

Wat dan vooral opvalt is hoeveel complexer de cross-over circuits anno nu zijn. Alles wordt op de PC gesimuleerd en ieder oneffenheidje virtueel weg gesimuleerd met nog weer een compensatiecircuitje. Zonder zich af te vragen of het middel daarmee niet erger dan de kwaal wordt. En levert deze 'moderne' wijze van 'enginering' (om even in stijl te blijven) ook beter klinkende luidsprekers op? Als dat zo was had ik dit stuk waarschijnlijk niet eens geschreven. 

Vlammetje

De echte ambachtelijke ontwerpen uit de gouden jaren van de audio is door velen misschien al lang vergeten. Maar met name in Japan en andere Aziatische landen, maar ook Frankrijk en de USA is er ook nu nog een levendige groep muziekliefhebbers die wel weten wat de best klinkende luidsprekersystemen zijn. En het vlammetje brandend houden. 

We kunnen juist bij het ontwikkelen van luidsprekersystemen zo veel leren van het verleden. En de formidabele klipsch OJAS kO-01 is daar een heel mooi voorbeeld van.