Dynaco PAT-5 Vintage voorversterker

Precies 40 jaar geleden had ik als beginnende auteur de eer om te schrijven voor Stereo HiFi Test over Dynaco versterker kits die ik zelf assembleerde. Na de eigen aankoop van een PAT-4 voorversterker en een Stereo 120 eindversterker in het jaar daarvoor, kon ik via het toenmalige Amsterdamse bedrijf RAF doorgroeien naar een PAT-5 en Stereo 150 die jaren dienst hebben gedaan.

Dynaco PAT5 vooraanzicht schuinDe versterker kits waren eenvoudig te bouwen voor iemand met kennis van de Engelse taal en van solderen, wie exact de beschrijving volgde kreeg een apparaat dat in niets onderdeed voor een fabrieksexemplaar, behalve in de prijs. De prijs destijds voor een kit was Fl. 698,- wat nu vergelijkbaar is met € 850,-, dus nog steeds een koopje voor een hoogwaardige voorversterker.

Veranderringen

Dynaco PAT5 binnenkant detail (1)Mijn Dynakit PAT-5 was iets anders van opzet dan het exemplaar dat ik mocht lenen, mijn PAT-5 maakte gebruik van OpAmps in de eerste versterkertrap en kon alleen MM elementen aan, een jaar later kwam de BI-FET versie op de markt met FET’s die de OpAmps vervingen en naar ik denk vanwege de lagere eigen ruis en grotere versterkingsfactor kwam er een schakelaar op de achterkant om te schakelen tussen High en Low Gain op Phono.

Een blik in het inwendige van deze PAT-5, om hem te vergelijken met de foto’s van vroeger, toont de opzet met verticale mono printplaten en heel veel draad om de drukschakelaars en alle regelaars met de printen te verbinden. Veel is er dus niet anders geworden tussen die twee uitvoeringen. Midden door de versterker loopt van voor naar achter een metalen plaat om de voeding af te schermen van de versterkerprints, zodat er zelfs 40 jaar later geen brommetje uit komt.

De specificaties werden destijds gecontroleerd door het Stereolab van Stereo HiFi Test en logen er niet om. In 1976 een onvoorstelbaar recht frequentiebereik van 20Hz tot 20 kHz. Een harmonische vervorming die pas vlak voor clippen 0,014% aanwees en IM van 0,008%. RIAA correctie binnen 1dB, dynamiek van 80dB op de Phono en 86dB op Tape met DIN filter ingeschakeld op de meter, waardes die vandaag nog steeds mooi zouden zijn. Versterking op lijn niveau is met 20dB erg hoog en daar kom ik later op terug.

Dynaco PAT5 binnenkant detail (2)

René van Es

René van Es is een muziek- en audioliefhebber in hart en nieren. Ooit besmet geraakt op 12-jarige leeftijd met het virus kan hij het niet laten om zijn ervaringen te delen via papier en on-line media. Na een aantal zelfbouw projecten in het verleden is voor hem de nadruk meer en meer komen te liggen op kant-en-klare producten.

  • Heel herkenbaar en mooi verhaal. Heb in die tijd ook samen met een collega een PAT 5 met ST120 gebouwd. Later ook de Hafler DH100/101 voorversterkers en de DH200/220 eindversterkers. Mooie betaalbare producten van uitstekende kwaliteit. Heb redelijk recent nog een PAT 5 onderhanden gehad, heb toen de gain van de lijnversterker teruggebracht naar 10dB. De kennis had zelf al wat update werk gedaan – elco’s enzo – maar het enigszins laid back karakter bleef redelijk overeind.

  • Erg leuk stukje René. Ik zit wat de revisie betreft inderdaad in dubio. De PAT-5 speelt nu zoals ie ooit bedoeld is. Iemand die van oude auto’s houdt en een “schuur-lijk” vindt, wil zoiets ook het liefst ongemoeid laten. Een keer poetsen en zo laten. Ook die verweerde lak dus.
    Zo denk ik ook op dit moment over de PAT-5. Als die over een tijdje echt slechter gaat spelen, dan komt die revisie er wel. Maar dan moet ik wel met veel zorg nieuwe caps uit gaan zoeken, om niet teveel van het origineel karakter te verliezen.
    Het exemplaar dat je nu hebt kraakte dus wel in alle potmeters en schakelaars. Dat zijn de enige enige onderdelen die ik goed onder handen genomen heb (niet vervangen), want dat verdiend zo’n beauty niet.

    • Roger, Het vervelende van een elco is dat ‘ie op een gegeven moment gaar is. Daar ontkom je niet aan. Zelfs bij opslag op de plank zijn ze na 40 jaar wel een keer aan hun ‘end of life’.
      Ik vind het overigens opvallend dat het nog goed speelt, met alle onderdelen nog op de plek waar ze er vier decennia terug zijn in gesoldeerd.
      Het scheelt natuurlijk heel veel dat we hier niet met een eindversterker te doen hebben.
      Erggg leuk overigens dat dankzij jou dit verhaal er kon komen!

  • Beste René,

    Ik heb een vraag over de Quad 303. Ik heb onlangs een Quad 303 die ooit schijnt nagekeken is, maar voor zover ik weet niet is gereviseerd. De voedings condensatoren zijn aan de buitenkant niet bol.
    De Quad gebruik ik met vintage Jean Marie Reynaud luidsprekers . Ik mis nog geen laag (23 cm woofer), maar het hoog is wat aan de frisse kant. Wat kunnen de voordelen zijn van een juiste revisie van de Quad 303?
    Als voorversterker/cd speel ik met Meredian.

    Vriendelijke groet,

    Ruud Vos

    • Ruud ik heb werkelijk geen idee. Ik heb de 303 gekregen en laten opknappen, maar dat is mijn enige recente ervaring met deze eindversterkers. Kan je daarom geen raad geven. Maar praat eens met Armand van Ommeren van http://www.quadrevisie.nl.

  • Beste Ruud,

    Als je van plan bent om je Quad 303 te reviseren kan ik je van harte Dada Electronics aanbevelen http://www.dadaelectronics.eu/. Zij verkopen revisie sets en geven complete revisie manuals. Als je een beetje handig bent met solderen dan moet je het zelf kunnen. Ze geven ook een goede service bij vragen of problemen. Zelf heb ik een aantal Quad versterkers met hun sets gereviseerd.

  • >