Tortuga Audio LDR6 Passive Preamplifier

Binnenkant

De binnenkant vind ik een stuk boeiender dan de buitenkant. Ook hier is goed te zien dat het om kleine productieseries gaat, maar alles is vakkundig gemonteerd en fraai gesoldeerd. Dit zie ik graag.

Tortuga Audio LDR6 PCB (2)Tortuga Audio LDR6 optocouplerEr zijn maar liefst zestien stuks LDR’s op de PCB te vinden. De Lichtbron daarvoor, de LED, en de LDR zijn hermetisch afgesloten met elkaar verbonden en een dergelijk huwelijk noemen we dan een optocoupler. Een traditionele ingangskeuzeschakelaar is dus niet nodig. Daar zweert de maker Morten Sissener bij. Hij wil geen mechanische schakelaars met overgangscontacten.

Tortuga Audio LDR6 aansluitingen binnenkant

Luisteren

Ik begin altijd met het luisteren en had dus nog geen weet van de impedantienukken van de Tortuga Audio LDR6 waarover je verderop in het verhaal kunt lezen. In de handleiding staat netjes (en naar later bleek heel misleidend) dat een conventionele 100 kOhm potmeter wordt geëmuleerd. Niets blijkt echter minder waar. De fabrikant is daar inmiddels op aangesproken en hij belooft het aan te passen.

In ieder geval valt me meteen op hoe weinig volume en laagweergave mijn FM tuner met buizenuitgang ineens heeft, alsof de buisjes het leven hebben gelaten. De reden komt niet veel later aan het licht… De LDR volumeregelaar blijkt een bizar verlopende en steil aflopende ingangsimpedantie te bezitten. Verderop lees je hierover meer en de gevolgen daarvan.

De DDDAC1794 Octopus, met uitgangstrafo, heeft gelukkig een extreem lage uitgangsimpedantie, daar merk ik eigenlijk weinig verheffends, ondanks dat ook hier, naar later blijkt geen optimale afsluitweerstand van de signaaltrafo meer is. De andere DAC in het rek, de Audio Aero Prima, heeft een hele lage uitgangsweerstand, ondanks de buizen in de analoge uitgangstrap. Dank zij solid state buffers achter de buisjes.

Tortuga Audio LDR6 front en PCBKlankmatig is de LDR6 in mijn oren alles behalve verkeerd. Het klinkt vriendelijk en het virtuele podium komt behoorlijk los van de speakers. De extreme ruimte die mijn eigen passieve Music First Audio volumeregelaar laat ervaren wordt niet benaderd, evenals de prachtige transparantie daarvan, maar ik hoor wel de potentie die een LDR regeling te bieden heeft.

Ik vermoed dat een voorgeschakelde actieve (unitiy gain) linedriver, die over een hoge ingangsweerstand beschikt en een uitgangsweerstand van een paar Ohm of nog minder, de kwaliteit nog wel een verder op zou kunnen schroeven. Helaas moet het doen met apparaten waar de gemiddelde consument het ook mee zal doen.

Ik kan het geluid zeker wel waarderen, maar ‘blown away’ zoals Morten het zo bloemrijk zegt ben ik zeker niet. Daarvoor heb ik waarschijnlijk al te veel mooie voorversterkers, al dan niet passief, in het audiorek gehad. Dat maakt voor mij de 1475 euro die het apparaat moet kosten toch aardig stroef.

De duistere kant

Alle voordelen ten spijt heeft een LDR volumeregelaar dus een duidelijk minder florissante kant en dat is de excessief lage impedantie die het laat zien. Bij een dichtgedraaide volumeknop is de ingangsweerstand nog heel hoog, ruim 300 kOhm, maar dat neemt zienderogen af met het opdraaien van het volume om maar liefste te eindigen rond 800 Ohm! En dat is héél erg laag. In het regelgebied dat in de praktijk vaak gebruikt zal worden zit je al snel tussen 1 en 7 kOhm. Eerlijk gezegd vind ik dat zelf veel te heftig. Killing voor menige bron die er op aangesloten wordt, die daarmee nooit tot zijn maximale prestaties kan komen. Als de fabrikant daar ook nog niet voor waarschuwt op zijn site en/of in de handleiding beginnen mij de tenen te krullen. In de metingen hieronder vind me een paar praktijkvoorbeelden.

Tortuga Audio LDR6 PCB (1)Het leuke is dat er ook fabrikanten zijn die juist de ingangsbron zoveel mogelijk willen afschermen door ze met een zo hoog mogelijke belastingweerstand af te sluiten. Musical Fidelity maakte daar vroeger de X-10 voor, die tussen bron en voorversterker moest worden aangesloten. En veel mensen waren het er over eens dat het klankmatig toch wel voordelen gaf.

Typisch dat bij het gebruik van de Tortuga Audio LDR6 juist een inzet van dit soort buffers met hoge ingangsimpedantie en extreem lage uitgangsimpedantie bijna een must is. Een CD speler of DAC met een buizentrapje en uitgangscondensator? Vergeet het maar, die wordt gewurgd door de Tortuga regelaar. Er zijn gelukkig voor Tortuga Audio waarschijnlijk ook CD-spelers, DAC’s en FM tuners die over voldoende drive beschikken om geen hoorbare afknijpverschijnselen te krijgen. Maar of dit een ideale situatie is? Ik dacht het niet…

Dick van de Merwe

Dick van de Merwe is een echte buizenveteraan. Zijn Triodedick zelfbouw projecten worden wereldwijd door hobbyisten gebouwd. Reeds vanaf 1997 deelt hij zijn kennis via geschreven en on-line media.

8 gedachten over “Tortuga Audio LDR6 Passive Preamplifier

  • 27 oktober 2013 om 21:10
    Permalink

    Ik heb zelf een volumeregeling in gebruik, gebaseerd op optocouplers, en mijn ervaring is compleet anders. De ingangsimpedantie hou ik constant, dat lijkt me een basic vereiste om bronnen correct te laten werken. Bij de unit die ik ontworpen en gebouwd heb, wordt elke optocoupler individueel aangestuurd vanuit een DAC. Via een microprocessor (Arduino) zorg ik dat na een automatische kalibratie de volumeregeling 100% lineair en in balans is tussen links en rechts met constante ingangsimpedantie. Ik kan die in principe ook on-the-fly aanpassen, maar daarvoor moet ik de software nog schrijven. De klank van een volumeregeling met optocouplers vind ik prima, dit klinkt heel transparant, beter dan een gewone pot. Volgens de specs van de optocouplers is er wat distortie, maar die kan ik niet zomaar meten, ik hoor ze alleszins niet.
    De echte innovator van dit systeem, maar dan zonder digitale sturing, vind je hier: http://www.lightspeedattenuator.com en hier: http://diyaudioprojects.com/Solid/DIY-Lightspeed-Passive-Attenuator. Op diyaudio.com vind je meerdere threads rond dit thema, mijn versie staat hier: http://www.diyaudio.com/forums/analog-line-level/182294-sylonex-arduino-preamp.html.
    Uittesten kan je zelf voor weinig geld, het is fun als je eens een andere volumeregeling wil uitproberen, en het kan zonder de issues met ingangsimpedantie.

    Beantwoorden
  • 28 oktober 2013 om 22:08
    Permalink

    Tja, Ga ik nu positief of negatief reageren? Eerst maar even de knuppel in het hoenderhok … Ik begrijp, dat de bouwers van de LDR regelaars een enorme aversie tegen contacten hebben. Zit wat in misschien, maar dan zie ik optocouplers in IC voetjes….. en cinch bussen en hoe zit het met de speakers? Ik ben altijd bang dat het doel voorbij geschoten wordt. Het apparaat wat Dick getest heeft is een voorbeeld. De email van de bouwer vind ik niet netjes. Who cares! hoofdzaak, niet nader te noemen personen vinden het mindblowing….

    Nu maar positief, ik geloof dat Dick met de test laat zien, dat er potentieel in dit soort regeling zit, maar zoals alles in onze hobby het gaat om de implementatie! Als dit concept nu eens wordt opgepakt door iemand die wel een idee heeft van de effecten op de bron enz. enz. dan kan er iets goeds ontstaan….

    Zelf ben ik aan het stoeien met een eigen design Sowter transformator met meerdere wikkelingen en een Arduino processor die het combineert tot een volume regeling. Maar dat is voor later 😉 Heeft dus wel contacten 😉

    Met vriendelijke groet,
    Doede

    Beantwoorden
  • 30 oktober 2013 om 10:43
    Permalink

    Hallo allen,

    Het inherente probleem van LDR’s is dat de weerstandswaarde afhangt van de momentane spanning. Anders gezegd: het volume wordt gemoduleerd door de muziek(amplitude)). Dat levert natuurlijk vervorming op, die in deze test naar boven komt (gelukkig, want er wordt te weinig gemeten in de audiopers – complimenten voor audio-creative !). Behalve harmonische vervorming levert dit ook intermodulatievervorming, een soort waar het gehoor veel gevoeliger voor is.

    Sommige mensen houden van harmonische vervorming, sommigen niet. Hoe dan ook, je krijgt het niet beter zolang je met LDR’s werkt.

    De klank invloed van een klassieke potmeter neemt af als je hem in een tegenkoppel lus opneemt. Ook kun je overwegen een klassieke potmeter enkel te laten shunts, de loper zit dan niet direct in het signaal. de loper is voor een groot deel bepalend in de klank.

    groet en veel volumeplezier,

    Guido

    Beantwoorden
    • 06 december 2013 om 15:08
      Permalink

      There’s been quite a lot written about the subject of LDRs and their distortion characteristics in various audio forums. Your comment above is typical of the criticism leveled by some at LDRs which can be summarized in the following dismissive statement: “LDRs distort, any distortion is bad, therefore LDRs are bad, move along, there’s nothing to see here”.

      I won’t equivocate here: my response in a word…”nonsense”. My point isn’t that LDRs have distortion characteristics (they do!), my point is that it’s irrelevant if what matters to you is what a system sounds like and not what a THD meter tells you it should sounds like.

      I have no illusions about winning the objective debate on this subject. But subjectively, a well designed LDR based attenuator (preamp) sounds better than any potentiometer, stepped attenuator and even transformer based volume controllers.

      I’ve held this view based on my own personal experience since I started working with LDRs back in 2009. Which is why I bothered commercializing our LDR based passive preamp. Our expanding customer base suggests this view isn’t a tough sell provided you take the time to actually listen to one.

      Cheers!

      Morten
      (and yes, I own Tortuga Audio and yes we make LDR based passive preamps).

      Beantwoorden
  • 30 oktober 2013 om 16:12
    Permalink

    Hallo Guido,
    Kan je wat duidelijker zijn met wat je bedoelde met: Ook kun je overwegen een klassieke potmeter enkel te laten shunts.
    Groet,
    Mart

    Beantwoorden
  • 30 oktober 2013 om 18:11
    Permalink

    hallo Mart,

    Ik bedoelde shunts, werd even meegenomen door het engels.

    Als je vanuit je bron een vaste serieweerstand neemt, bv 22k-ohm, een potmeter naar aarde en je signaal afneemt vanaf dat knooppunt, dan heb je ook een spanningsdeler, waarvan de loper in ieder geval niet in serie zit met je signaal.

    groet

    Guido

    Beantwoorden
  • 06 december 2013 om 15:27
    Permalink

    There’s no question that most (all?) LDR based preamps, including our own products, have suffered from the “impedance mismatch” issue. This was highlighted in Audio Creative’s review of our LDR6 passive preamp and indeed we’ve acknowledged this from the beginning.

    What is noteworthy is that even with their poor (low!) impedance characteristics, LDR based preamps have won over an ever expanding base of audio enthusiasts. Why? Because they sound great! Open, clear, transparent, colorless, articulate are all common adjectives applied to the the “LDR sound”.

    The exciting news is that we’ve come up with a way overcome this impedance problem and have recently released our new HiZ control algorithm software which puts a 10k input impedance floor under all of our LDR based preamp products going forward.

    I thought I’d to share some subjective thoughts on the performance improvement as a result of this design improvement.

    After a few weeks of nose-to-grindstone work on getting this upgrade polished and out the door I finally took time recently to do some critical listening on my main rig, not just the small test rig I use in the lab/office for development/testing. I realize that anything I say here will be viewed as self-serving and thus heavily discounted but if you can’t blow your own horn then who will!

    I’m really impressed by the improved audio quality. And I don’t impress all that easily. There’s now a more relaxed fullness that was missing. A more lush sound with a more natural tonal balance. And yes the dynamics are noticeably improved as well. The percussive pluck, pop and slam from strings to drum heads are now more clearly evident. What I wasn’t expecting was the improved sound stage. It seems wider and more even. Love that. Overall, a very satisfying sound!

    While the importance of impedance (matching) has long been recognized, conventional implementations of LDR based passive preamps have fallen short on optimizing impedance. I’m quite pleased to report that we’ve broken past that barrier and have set the bar at a much higher level. This has only been possible through software based digital control of an analog system. This hybrid approach has allowed us to free LDRs from the limitations of analog control and implement a programmed impedance and attenuation schedule that more closely emulates the voltage divider characteristics of conventional attenuation methods while retaining all of the wonderful audio characteristics of LDRs.

    Whether you’re a DIY tinkerer or an seasoned aficionado of audiophile gear, I invite you to give us a try. Especially if you were holding back, not quite convinced that passives, and especially LDR based passives, was a wise choice for you.

    When it all comes together, this obsession with audio can be a thing of beauty!

    Regards,
    Morten
    (Tortuga Audio)

    Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.