Voor wie de Ortofon SPU elementen nog niet kent is hier een kennismaking met deze klassieke platenspeler elementen. Ortofon heeft namelijk twee nieuwe SPU elementen op de markt gebracht tegen een wel heel aantrekkelijke instapprijs. - Audio-Creative

Ortofon SPU #1

Voor mij staan de Ortofon SPU elementen hoog op mijn elementen ranglijst. Niet alleen vanwege de oer klassieke uitstraling maar, veel belangrijker, vanwege de fantastische geluidskwaliteit. In mijn GrooveMaster II toonarm is een Ortofon SPU GM Classic MKII al weer een aantal jaren een vaste bewoner. Maar ja, het is dan wel een mooi element, maar kost ook serieus geld. De SPU serie begint met deze SPU GM Classic MKII met een prijs van € 899,-. Tot nu toe dan. De nieuwe Ortofon SPU #1S en SPU #1E komen respectievelijk op € 545,- en € 595,-.

De Ortofon SPU kenmerkt zich door de typerende behuizing waarin het element is gemonteerd. Vroeger werd deze gemaakt van bakeliet en zelfs een tijdje uit aluminium. De huidige SPU serie wordt gemaakt van een composiet kunststof. De afstand van naald tot het aanslagpunt op de toonarm is exact 52 mm. Dat maakt een SPU element relatief makkelijk om in te bouwen. Je hoeft immers de cartridge geometrie niet meer af te regelen. Bij een goed gebouwde toonarm die op de juiste effectieve stand staat ingesteld is het een kwestie van monteren in de headshell en het instellen van Azimuth en de naalddruk.

Een stukje geschiedenis

Het Ortofon SPU platenspeler element is een echte klassieker. De eerste Ortofon SPU werd in 1957 gelanceerd als stereo cartridge en wordt anno 2017 nog steeds geproduceerd. Uiteraard zijn in de tijd wel componenten vervangen. Domweg omdat er nu betere materialen op de markt zijn en omdat sommige onderdelen niet meer leverbaar zijn. Ortofon heeft echter het originele ontwerp behouden en inmiddels heeft dit element een echte cult status verkregen.

De naam SPU staat voor Stereo Pick-Up. De naam cartridge bestond in de jaren 50 nog niet en alle elementen werden destijds Pick-up genoemd. Naast de ontwikkeling van SPU elementen ontwikkelde Ortofon ook een stereo cutter om platen masters te snijden. De kennis in die tijd opgedaan heeft de basis gelegd voor de kwaliteit en techniek voor de huidige Ortofon elementen.

De typische eigen klank van een Ortofon SPU

Wat bepaalt nu die typische SPU klank, voor zover je deze kunt typeren. Dat is natuurlijk lastig te zeggen. Ortofon zelf heeft er wel een idee over. Naast de kennis voor de ontwikkeling van deze elementen heeft Ortofon ook expertise in het aanbrengen van metaal coating op andere metalen. Met name elektrolytisch vernikkelen had men goed in de vingers en werd ook gebruikt voor de ophanging van de SPU. Aangezien dit een fundamenteel onderdeel is van het element zal deze zeker invloed hebben op de overall sound.

Low output MC elementen

De Ortofon SPU is een low putput MC element en heeft naast een zeer lage inwendige impedantie een zeer lage output. De output voltage ligt zo tussen de 0,18 en 0,30 mVolt. De eerste SPU’s hadden daarom een kleine transformator ingebouwd in de headshell, om deze spanning op te krikken tot een slordige 7 mVolt en geschikt te maken voor een standaard MM ingang. Tegenwoordig maken we gebruik van een zogenaamde step-up trafo. Voor de Ortofon SPU’s zijn zelfs speciale ‘Step-up’s ontwikkelt met een versterking ratio van 1: 30 of 1: 40.

bron: http://www.theanalogdept.com/fred_chow.htm

In de jaren 80 ontwikkelde Ortofon een aantal SPU elementen voor het hogere audio segment. Speciaal voor de wat langere toonarmen met een hogere effectieve massa zoals de SME 3012. De Ortofon SPU Royal en de Ortofon SPU Meister bijvoorbeeld. Deze zeer prijzige elementen vonden hun weg in de relatief kleine High End markt . Een groot deel van deze elementen gaan dan ook naar Taiwan, Japan en Korea waar men een neus heeft voor mooie kwaliteit audio uit vervlogen tijden. Veel SPU’s belanden dan ook in een mooie, vaak kostbare, set up als een Garrard 301 of 401.

Nu zijn er dan de Ortofon SPU#1S en de Ortofon SPU#1E. Een tweetal zeer betaalbare SPU elementen met respectievelijk sferische en elliptische naald met een tip radius van 18 um. De beide elementen zijn opgebouwd met zuiver koperen spoelen en koperen leads. De behuizing is gemaakt van een composiet van hout en een epoxy kunststof hars. We gaan het ontdekken zou ik zo zeggen.

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Marco Bouwer

Marco Bouwer is een ware luidspreker en platenspeler fanaat. Wanneer hij niet voor zijn luidsprekers zit, dan werkt hij wel aan een paar nieuwe. Onlangs heeft Marco de laatste hand gelegd aan een revolutionaire platenspeler arm.

7 gedachten over “Ortofon SPU #1

  • 14 maart 2017 om 19:15
    Permalink

    Hallo Marco,
    De Cinemag 3440a kan ook zo worden aangesloten dat hij een versterkingsratio van 1:37 geeft. Heb je dat uitgeprobeerd en viel het tegen?

    Groet,
    Robert Poutsma

    Beantwoorden
    • 16 maart 2017 om 10:55
      Permalink

      Hallo Robert, Dat klopt. Ik vind de 3440a een mooie step up trafo maar hij is eigenlijk ontworpen voor microfoon versterkers. Als step up voor phono voldoet hij ook bovengemiddeld. Zeker voor de prijs van de trafo. De definitie en ruimtelijkheid kan m.i. beter. Dat doet de Cinemag 1254 weer een stuk beter. Deze is dan ook speciaal ontworpen voor phono step-up.

      Beantwoorden
  • 05 september 2017 om 12:24
    Permalink

    Dag Marco,

    Ik heb een oude Thorens 124 gekocht met een SPU G element en een step up transformer.
    Ik wil een nieuwe SPU kopen. Mijn vraag: welke SPU zou je adviseren? Kan ik de oude transformer blijven gebruiken? Ik zou misschien nog een MCA 76 tweede hands kunnen aanschaffen.
    De arm is een SME 3009 eerste versie

    Beantwoorden
  • 27 oktober 2019 om 21:09
    Permalink

    Hoi Marco.

    Ik lees weer eens dit artikel nu ik zelf een SPU Meister Silver mkII heb.
    Ook ik heb de schroevendraaier gehanteerd om naar de lead wires te kijken en wat schertste mijn verbazing: Ik had ook de goedkope leads verwacht, maar hier zitten de LW 800 s silver leads in. Waarschijnlijk ook omdat ie zilveren spoeldraden heeft. Kortom ik laat het lekker zo 😉

    Beantwoorden
  • 01 januari 2020 om 17:46
    Permalink

    Hallo Marco,

    Wat betreft de naaldkracht. Vier gram is niet meer van deze tijd. Veel uit het verleden is mooi en qua kwaliteit superieur aan wat er nu aan naar verhouding gelijkwaardige apparatuur verkrijgbaar is. Hogere naaldkracht geeft meer wrijving. Dit is een natuurwet. Hogere wrijving veroorzaakt warmte, warmte die moet worden afgevoerd. De ene vinylsoort is bovendien de andere niet. Er is vinyl waarin zware metalen zijn verwerkt. Dit is over het algemeen het oudere en zwaardere PVC wat in de 50’er en 60’er jaren werd gebruikt. Zo begin 70’er jaren kwam daar iets verandering in. Gedreven door de energiecrisis kwam RCA met het zeer flexibele “Dynaflex”. Platen met een gewicht van 80 gram. Het was bovendien voorzien van speciale, zogenaamde “plasticisers”, weekmakers dus. En deze platen verdragen die 4 gram beslist niet. Daarom kwamen in die tijd de hoog compliante elementen in zwang. De ADC-XLM was er zo een, qua eisen voor arm en lagering een draak! Maar wat klonk het mooi! Hoe dan ook, een hele reeks aan hoog compliante elementen verscheen ten tonele. En platenspelers en toonarmen die speciaal voor dit soort elementen werden ontwikkeld. De onvolprezen Dual spelers met hun geniale arm techniek (anti resonator in het contragewicht) zijn hiervan een voorbeeld. Laag compliante elementen zijn een ding uit het verleden waar het niet zo nauw werd genomen met armlagering en fijnmechanische eigenschappen. Een hoog compliant element kan bovendien de groef veel beter volgen, ook een natuurwet. En gaan we de naaldpunt dan ook nog eens voorzien van een speciale geometrie, zoals Vandenhul, dan wordt zelfs de meest verborgen groefuitstulping bereikt. Dat kan niet met een ronde of elliptische naald. Dus die vintage Ortofon’s en Denon’s zijn zaken uit het verleden die gemist kunnen worden. Ik heb ze beluisterd. Klinken niet verkeerd maar wetende dat niet ieder vinyl er van gecharmeerd is maken dat ik er verre van blijf. Met vriendelijke groet, Willem.

    Beantwoorden
    • 01 januari 2020 om 20:35
      Permalink

      Dag Willem, ik ben het niet eens met de stelling die je neemt in het slijtage verhaal ivm de naaldkracht van de Ortofon SPU en andere elementen met een hoge naaldkracht. Heb je hier wel eens aan gemeten en onderzocht? Een hogere naaldkracht geeft een beter contact met de groef en het vinyl waardoor de informatieoverdracht een stuk beter is. Het verhaal van de warmte ontwikkeling is regelrechte kul. Het contactmoment van de naald met het vinyl op één plek is tijdens het draaien zeer klein. De wrijving die door elementen/naalden met een hogere naald-druk zou doen ontstaan is zo goed als verwaarloosbaar. Laat staan een warmteontwikkeling. Mijn platen draai ik al jaren veelvuldig met een element met dergelijke ‘hoge’ naalddruk. Mijn platen klinken nog zoals ik ze ooit heb gekocht. Van slijtage is hier geen sprake. De stelling dat veel apparatuur uit het verleden beter of mooier is dan wat heden ten dagen wordt geproduceerd kan ik zeker onderschrijven.

      Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.