Een luidspreker is nou eenmaal geen weerstand Of in ieder geval erg handig om te weten? Het wordt wel eens gemakzuchtig over het hoofd gezien maar een - Audio-Creative

Waarom is de impedantiemeting belangrijk?


Wat kan de impedantiecurve me nog meer vertellen?

Meer dan je zo denkt, al moet wel in het achterhoofd gehouden worden dat lang niet alles kwaad doet aan een goede weergave. Als eerste kun je zien wat voor type behuizing er toegepast is. Een gesloten kast geeft een enkele resonantiepiek, een kast met een poort (meest bekende variant, en te zien bij het gros van de hier besproken luidsprekers, is de basreflexkast) heeft in de regel twee van die bulten.

Een basreflex of ‘Helmholtzresonator’, gebruikt de naar achteren gestraalde energie, die in een gesloten systeem geabsorbeerd wordt, om via een afgestemde poort extra laagweergave te krijgen en zo ook het rendement te verhogen. Vaak bittere noodzaak in kleine behuizingen. Een poort maken kan op meerdere manieren, maar het leeuwendeel van de reflexkasten heeft een simpele kunststof pijp. De andere kant van de medaille is dat een reflexbehuizing een slechter pulsgedrag krijgt in vergelijk met een gesloten behuizing. Maar nog veel erger is een matig berekende behuizing en pijp die tot een vreselijk irritante boemerige laagweergave leidt. En helaas is dat geen uitzondering.

B&W impedantie en faseAan de twee karakteristieke ‘kameelbulten is af te lezen of de afstemming volgens het boekje is. In een perfect afgestemde reflexkast zijn die even hoog. Als de bult op de laagste frequentie hoger is dan de andere, is de reflexopening in principe te groot gekozen. Als de opening te klein gekozen is, is de situatie omgekeerd. Het minimum tussen de twee bulten is afstemfrequentie van de poort.

B&W impedantie en fase poort afgestoptHier zie je de zelfde speaker, maar met de reflexpijp afgestopt. De dubbele bult is weg en de systeemresonantie stijgt naar een nog steeds respectabele 50 Hz. Het is de keus aan de gebruiker of je voor een dieper laag van het reflexsysteem gaat of voor de meer gecontroleerde van een gesloten systeem. Is ook erg afhankelijk van de ruimte waarin de speaker gebruikt wordt.

De fabrikant levert de proppen overigens mee, zodat je dit speakersysteem naar eigen voorkeur kunt gebruiken. De CM7 is een stevig gebouwde jongen. Dan vallen de niet supervloeiende lijnen tussen 150 Hz en 1 kHz wel op. En komen vanzelf bij het volgende hoofdstuk…

Resoneren

En als laatste, maar zeker niet minder belangrijk kun je aan de impedantiecurve minder positieve invloeden van de behuizing aflezen. Ieder kasttrilling wordt zichtbaar op de vloeiend verlopende lijn. LaScala kleinEn als de uitgaande trillingen niet alleen door de speakerunits worden afgegeven, maar ook ongecontroleerd door de kastwanden, kun je op je klompen nagaan dat dit kleuring van het geluid zal geven. In welke mate dit als hinderlijk zal worden ervaren is een ander punt, Er zijn fabrikanten die vinden dat de luidsprekerkast geen eigen bijdrage aan de output mag leveren. B&W MatrixDaarvoor worden soms prachtige extreme oplossingen voor bedacht. Zoals de bekende B&W Matrix, een doolhof van panelen binnen in de kast. Een kunstwerkje op zich dat helaas aan het zicht onttrokken is, zo mooi gedaan.

Laat gaan!

Maar er zijn fabrikanten die dit gedrag van een niet al te dood gebouwde kast bewust gebruiken. Denk aan kasten van Audio Note, de ultra dunne kastwanden van Musical Affairs, die hun speakersytemen zelfs als een muziekinstrument benaderen, waar de behuizing een grote rol in speelt. Maar het is geen wetmatigheid dat stevig gebouwde kasten geen ongewenste resonanties laten zien en kasten die met ogenschijnlijk dunnere kastwanden, maar heel handig zijn geconstrueerd resoneren dat het een lieve lust is.

Hier zijn wat voorbeelden van het gedrag van een aantal speakersystemen die ik in de loop van de tijd in huis heb gehad.

WLM Diva - impedantie en fasemeting 1

Hier zie je de WLM Diva, een erg fijn klinkend speakersysteem dat niet extreem zwaar gebouwd lijkt. Toch zijn er slechts wat lichte rimpelingen op de impedantielijn te vinden. (klik op de plaatjes voor een grotere afbeelding)

 

 

Klipsch La Scala impedantie en fase compleet

De grote Klipsch La Scala, een speakersysteem waar ik zelf een grote symphatie voor koester, maakt er een potje van waar het op resonanties van de grote kastwanden aan komt. Of het komt dat we hier met een hoorn te doen hebben dat het alles behalve een storende factor ervaren wordt? Ik durf het niet te zeggen.

Klipsch RF-83

Dit veel latere model van Klipsch, de RF-83, met een slankere hoge kast, waarvan de wanden ook niet extreem gedempt zijn. Klipsch vind kastkeuring blijkbaar minder belangrijk dan het complete plaatje.

 

 

Audio Note AN-E Impedantie en fasecurve

De Audio Note AN-E heeft ook brede baffle en grote nauwelijks gedempte zij en achter panelen. Maar deze op de principes van Peter Snell gebaseerde AN speaker is beslist geen heftig ongecontroleerd vibrerend geheel. Behalve wat lichte golving van de lijnen zijn er geen uitspringende resonantieopbrekingen te zien.

 

impedantie en fasemeting Guru QM 60 1

De Guru QM 60 is ook geen toonbeeld van onwrikbare massieve bouw. Toch heeft de behuizing, en je moet er goed voor kijken, nauwelijks last van meetrillende kastwanden. Een kwestie van vakmanschap van de bouwer? Het zou me niet verbazen…

Dick van de Merwe

Dick van de Merwe is een echte buizenveteraan. Zijn Triodedick zelfbouw projecten worden wereldwijd door hobbyisten gebouwd. Reeds vanaf 1997 deelt hij zijn kennis via geschreven en on-line media.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.