Triodedick MonoBill Classic zelfbouw project - Audio Creative

Triodedick MonoBill Classic

Daar is die vervelende Miller weer…

Er is wel een nadeel: de uitgangsimpedantie van de kathode is een stuk lager dan die van de anode. Daarbij is de totale spanningsversterking niet zo hoog. Haha, dat lossen we toch op door een ECC83 buis te gebruiken? Die heeft immers een versterkingfactor van 100? Klopt, maar ook een erg hoge inwendige weerstand. Dat geeft ook een hoge uitgangsweerstand van het deel dat we van de anode afpakken. En een hoge uitgangsweerstand, ook impedantie genoemd, samen met de hoge Millercapaciteit van een EL34 of KT88 eindbuis is alles behalve wat we willen. En helemaal geen asymmetrisch gedrag op dat punt.

De Millercapaciteit vormt samen met de uitgangsimpedantie van de aansturende versterkertrap voor een laagdoorlaatfilter. Het kantelpunt daarvan wil je het liefst boven die van de uitgangstranformator hebben. Ik zie hier wel eens versterkers die al ver beneden 20 kHz beginnen af te vallen. Afvallen is voor veel mensen misschien een mooi streven, maar bij onze een versterker willen we dit niet.

Stuurspanning

Triodedick Monobill Classic binnenkant detailWe willen dus een voortrap die een voldoende lage uitgangsimpedantie heeft maar ook voldoende versterking. Daarbij is een mooie ruime spanningszwaai met een lage vervorming natuurlijk een andere plus waar we naar zoeken. Je hebt er ook weinig aan als een voorversterkertrap al in ademnood komt voor het punt van clippen van de eindbuizen bereikt wordt.

Williamson bedacht daarvoor een extra 6SN7 buffertrap tussen fasedraaier en eindbuis. Een 6SN7 is elektrisch gezien de USA tegenhanger van een buis als de ECC82 of hier ook graag gezien 12BH7, een ECC82 die een steroïden kuurtje heeft gehad. De populaire ECC99 en Russische 6N6 buizen horen ook tot deze familie van medium mu dubbeltriodes.

Moeilijker speakerbelastingen…

Nu er meer dan voldoende versterking is geeft dat ruimte om wat te gaan tegenkoppelen. Een vies woord voor een aantal onder ons, maar ik zeg liever: beter een goed geluid mét tegenkoppeling dan een matig geluid zonder. Zonder tegenkoppeling is de uitgangsweerstand van een schakeling als dit aan de hoge kant, ofwel, de dempingfactor is laag. Een luidsprekersysteem met een impedantiecurve die op een alpenlandschap lijkt, met hoge bergen en diepe dalen gaat dan parten spelen door meer uitgangspanning te geven op de bergen en in elkaar te zakken in de dalen. Wordt de uitgangsweerstand verlaagd, dan krijgt de versterker meer en meer vat op dergelijke luidsprekerbelastingen. Als de huiskamer gevuld wordt met een zoemende boemerige laagweergave valt er ook weinig te genieten.

… en elektrostaten

Ook een Elektrostatische luidspreker heeft baat bij en lagere uitgangsweerstand van de versterker. Daarvan begint de impedantiecurve meestal bovengemiddeld hoog maar daalt af naar een minimum. Dat zal een vet geluid opleveren met een duidelijk aflopend hoog. Dan is het hier en daar wat handig toepassen van wat lokale tegenkoppeling plus een paar dB overall feedback zegenend. En laten we er niet te hysterisch over doen: toppers als Audio Research, Conrad Johnson, Jadis en anderen passen allemaal tegenkoppeling toe. Het moet alleen niet overdreven worden, zoals in vroegere jaren zo vaak gebeurde, met soms tientallen dB tegenkoppeling. Dan kans dat je geluid dan naar de galemiezen gaat…

Dick van de Merwe

Dick van de Merwe is een echte buizenveteraan. Zijn Triodedick zelfbouw projecten worden wereldwijd door hobbyisten gebouwd. Reeds vanaf 1997 deelt hij zijn kennis via geschreven en on-line media.

23 thoughts on “Triodedick MonoBill Classic

  • 09 oktober 2012 om 23:11
    Permalink

    Artikel over de Mono Bill 2, uitstekend, ik was super onder de indruk van de geluidskwaliteit! Wil alleen een ding weten, de impedantie van de uitgangstrafo, kan 6K6 Ultra-lineair? Regards to all!

    Beantwoorden
    • 15 oktober 2012 om 07:35
      Permalink

      Hallo Tony,

      Jawel, je kunt gerust een uitgangstransformator gebruiken met een RAA van 6K8.

      Beantwoorden
  • 17 oktober 2012 om 17:50
    Permalink

    In order to build a pair of Mono Bill Classic Amps I tried to order the applicable set of transformers from ae-europe but it seems, they stopped the delivery and I got no answers on my emails. Any suggestions?
    Dirk from Berlin/D

    Beantwoorden
    • 17 oktober 2012 om 17:56
      Permalink

      Hello Dirk,

      AE is moving house at this moment. They don’t stop building transformers. You better call them by phone: 0031 224-296077

      Beantwoorden
      • 17 oktober 2012 om 18:20
        Permalink

        Thank you for the quick answer Dick, i’m going to enlarge the timeframe for the project (the winter comes for sure) so I can wait a bit longer.
        Regards
        Dirk

        Beantwoorden
  • 13 november 2012 om 03:33
    Permalink

    Olá vou montar o Bill push-pull I só que no diagrama esquemático, o tráfo de saída é um 5K6 posso usar um tipo excelente que tenho, só que 6K6? Thank You!!

    Beantwoorden
    • 14 november 2012 om 15:38
      Permalink

      I don’t speak Spanies so well, but if you mean of can use 6K6 output transformers in stead of the 5K6 ones in the MonoBill, I say yes, no problem…:-)

      Beantwoorden
  • 12 mei 2014 om 19:07
    Permalink

    Dag Dick,

    Is er ondertussen al iets bekend over de kathodefeedback-versie van de trafo’s?

    Beantwoorden
  • 20 mei 2014 om 16:48
    Permalink

    Nou, ik ben erg benieuwd!
    Ik gebruik momenteel de VDV GIT80 met kathodefeedback via de secundaire, daar ben ik erg van gecharmeerd. Die AE’s met een aparte feedbackwikkeling zijn dan natuurlijk helemaal mooi.

    Beantwoorden
  • 22 mei 2014 om 22:48
    Permalink

    Hallo Dick
    Ik kijk uit naar de schema’s en resultaten van de mono-bill’s.
    Ik heb er inmiddels 3 gebouwd, L/R en voor men center en heb de nieuwe AE UGT’s.
    Gr
    Paul

    Beantwoorden
  • 12 augustus 2014 om 12:59
    Permalink

    Hallo Dick,

    bedankt voor al het goede werk en de verdere evolutie van deze kennelijk erg populaire versterker. Mij eigen KT88 blocs zijn over de jaren steeds verder in de richting van dit voorbeeld geevolueerd, alleen de stroombron (LM317) en de uitgangen (6k5 UL custom van AE) zijn nu nog anders dan het monobill schema.
    Een woord van waarschuwing bij de toepassing van Auricaps: de exemplaren die ik in de la heb liggen zijn 450vdc. Tenzij je je erg zeker voelt in je discipline van het gebruik van de standby schakelaar is dat echt te weinig, ook gezien het feit dat het een fixed bias versterker betreft.
    Ik heb er zo eens een keer 1 door laten slaan, dat wil je dus echt niet. Voor mij geen koppelcaps onder de 500v meer op die plaats…..er is meer dan genoeg keuze in de 630v categorie.
    Ik kan niet echt terugvinden of Audience die dingen nu van een ander, hoger gespecificeerd dielectriek heeft voorzien.

    Beantwoorden
    • 17 september 2014 om 21:36
      Permalink

      Hallo Jan Geert,

      Over een eventuele (kort of wat langere) overspanning bij MKP foliecondensatoren hoef je je beslist geen zorgen te maken. Anders wordt het met elco’s, die je zeker niet moet overbelasten.

      Beantwoorden
  • 02 december 2015 om 15:45
    Permalink

    Dick,

    Is MonoBill Classic ook zonder preamp te gebruiken of is de gain dan te laag?
    Ik zit over een stereo variant te brainstormen.

    Groet,

    Robert Daems.

    Beantwoorden
    • 02 december 2015 om 18:35
      Permalink

      Hallo Robert,

      De MonoBill Classic heeft ruim voldoende ingangsgevoeligheid om gewoon met een volumeregelaar aan de ingang te worden gebruikt.
      Je kunt dus zonder verdere kunstgrepen een stereovariant maken die als geïntegreerde versterker kan dienen.

      Beantwoorden
  • 18 januari 2020 om 13:46
    Permalink

    Beste Dick,
    Ik las in de Eerste pagina van je Mono Bill 2.0 een opmerking over een extra wikkeling op de UGT welke CFB mogelijk maakt ? Maar ik vind het nergens terug wel de NFB
    Bedankt alvast voor je antwoord
    Met vriendelijke groeten
    Bert

    Beantwoorden
    • 25 maart 2020 om 23:55
      Permalink

      Beste Bert,
      Ik heb vorig jaar nog een Bill gebouwd (inmiddels omgetoverd tot een Classic Bill). Op de uitgangstrafo van AE Europa zaten wel degelijk kathodefeedback wikkelingen. Dat werkt uitstekend overigens. Uitgangsimpedantie en vervorming zijn een stuk lager en die NFB had ik dus niet meer nodig.
      Met vriendelijke groeten,
      Ronnie

      Beantwoorden
  • 17 juli 2020 om 21:07
    Permalink

    Maar Ronnie ik zie ze ook maar ik bedoelde het schema.
    Excuus voor de verwarring en ook een CFB versterker gebouwd waarbij een flinke hoeveelheid Bill in zit. Met poolse UGT’s ringkernen met CFB.
    Niet mijn ontwerp maar van Anne Buis en ik luister er nu al twee jaar elke dag naar.
    En ben er tevreden over. Maar ik vind het bouwen nog leuker dan luisteren.

    Beantwoorden
    • 31 juli 2020 om 15:49
      Permalink

      Beste Dick,
      Mijn Bill versterker, stereo versie, doet het naar tevredenheid. Op de UGT’s zitten de extra katkode wikkelingen. De vraag is echter hoe sluit ik ze aan, wat is de aansluitvolgorde? Ze zijn verder niet gemerkt, verkeerd om geeft meekoppeling neem ik aan. Verder heb ik een Tentlab bias module maar dat zal geen probleem zijn neem ik aan. De bias module komt dan tussen de kathodewikkeling en massa.
      Bvd voor het antwoord.
      Henk.

      Beantwoorden
  • 18 juli 2020 om 14:11
    Permalink

    Ronnie zijn er gegevens bekend over de kathode Feedback Wikkelingen?
    Ik heb met hulp hoor, want ik had het zelf waarschijnlijk niet goed werkend gekregen. Een CFB versterker gebouwd vind je hier: http://zelfbouwaudio.nl/forum/download/file.php?id=122698&mode=view Dit is het schema wat ik gebouwd heb. Hetloont de moeite om verder te kijken Wat betreft updates van het schema. Het ontwerp is van Anne Buis.
    De trafo die ik daarin gebruik heeft CFB wikkelingen op 10%.
    Is dat bij de Bill trafo ook ? En mag ik misschien ook jouw schema zien ?

    En ook zeer benieuwd naar de eigenschappen van de Bill trafo in Bandkern uitvoering. Ook daar vind ik niets van.

    Alvast eenieder bedankt voor elke reactie

    Met vriendelijke groeten
    Bert

    Beantwoorden
    • 21 oktober 2020 om 23:34
      Permalink

      Sorry Bert. Ik had je vraag niet eerder gezien. Deze wikkelingen heb ik in serie met R13 en R14 gezet, maar ik kan niet precies meer zeggen in welke richting. Van te voren heb ik eerst een sinussignaal op de ingang gezet en dan naar de polariteit van het signaal op deze wikkelingen gekeken (met een oscilloscoop). En dan zo aansluiten dat je tegenkoppeling krijgt. Als het echt nodig is kan ik nog wel eens in de versterker kijken.

      Overigens denk ik dat de weerstandwaarden van R3 en R4 niet juist zijn in het schema van de Classic Bill. Ik heb ze verlaagd naar 28k. Dan is de anodespanning van de drivers netjes rond de 196 V en is de vervorming ook laag. Ook nog wat andere ideeën uitgewerkt. Het blijft leuk dat bouwen.

      Ondertussen heeft de versterker al aardig wat uurtjes gewerkt, en ik luister er met veel plezier naar. De CFB en het weglaten van de global NFB was volgens mij een hele verbetering en kan ik dus sterk aanraden.

      Met vriendelijke groeten,
      Ronnie

      Beantwoorden

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.