Linkwitz Orion zelfbouw luidspreker

De versterking

De Linkwitz Orion luidspreker vraagt een stabiele en bovenmaatse versterking. Ik heb zelfs even gespeeld met een tweetal buizenversterkers voor het midden en hoog en met een klasse D versterker voor het laag. Maar dat is erg lastig in te regelen en geeft een hoop rompslomp. Alle kanalen moeten gelijke versterking hebben en dat maakt het gewoon lastig om met verschillende versterkers te werken.
Wat wel kan is een mooie, separate 4 kanaals versterker voor het midden en hoog en een aparte, regelbare en stabiele versterker voor het laag. Met name het laag is een echte energieslurper. Je zou hier dan bijvoorbeeld kunnen kiezen voor een Hypex UcD 400 klasse D versterker.
AT6012_lg2AT6012_lg

 

 

 

 

Linkwitz zelf gebruikt het liefst een ATI 1206 versterker. Dit is een no-nonse 12 kanaals transistorversterker. Goedkoop en degelijk. Volgens Linkwitz zijn specificaties van de versterker belangrijker dan de klank classificatie en is er klankmatig niet echt veel eer te behalen tussen versterkers onderling. Ik ben daar overigens niet mee eens. Klankmatig is er wel degelijk verschil in geluid. Het is alleen lastig, omdat er gewoon niet zo heel veel keuze is in meerkanaalsversterking. Dat wil zeggen, in versterkers die veel vermogen leveren en stabiel zijn bij lage impedantie.

Aangezien deze ATI 6012 versterker in Nederland lastig te krijgen is en ik zelf niet echt wild wordt van deze versterker heb ik gekozen voor een Parasound 1206. Dit is een Amerikaanse 6 kanaal transistor versterker, welke zeer stabiel is. Tot 2 Ohm en lager aan de aansluitklemmen is geen enkel probleem voor deze, 38 kg schoon aan de haak, zware jongen. Daarnaast is de Parasound ook nog eens een zeer muzikale versterker. Ik heb hem gekocht op Ebay.de. Daar vind je deze versterkers regelmatig en vaak in uitstekende conditie. Voor een 700 euro moet je kunnen slagen.

Parasound 1206Parasound 1206

Wat wel vaak een probleem is bij deze versterkers zijn de regelbare potmeters in de uitgang. Deze zijn vaak lange tijd niet gebruikt en ingebrand. Ook bij de versterker die ik heb gekocht. Ongelijke versterking, kraken ruis zijn dan alom aanwezig.
Dan kun je twee dingen doen. Natuurlijk het vervangen van alle potmeters. Nadeel blijft dan wel dat deze direct in de signaalweg zitten en dus direct van invloed zijn op je muzieksignaal. Ook is het lastig om elk kanaal met een gelijke waarde in te regelen. Wat ik heb gedaan, is de potmeters te bypassen en er een vaste weerstandswaarde in te bouwen op ongeveer 75% van de eindversterking.
Hiervoor moet je eerst de versterker laten spelen op de gewenste output. Daarna meet je de weerstandswaarden van de loper naar de linker en rechterpoot van de potmeter. Vervolgens knip je de potmeter uit het circuit en soldeert de gemeten weerstandswaarde door middel van een weerstand in de signaalweg. Op het plaatje hieronder kun je precies zien wat ik bedoel.Vervangende weerstand voor de potmeter
Ongeveer 75 % van het uitgangsvermogen van de Parasound is meer dan genoeg om elke Hi-fi luidspreker aan te sturen. Ook ben je dan alle eigen ’ruis’ van de transistorversterker kwijt, die op maximale uitsturing altijd aanwezig is. Dat laatste is overigens een groot nadeel van veel transistor eindversterkers.
Een ander voordeel van een vaste uitgangsspanning is dat je alle kanalen met exact gelijk volume uitstuurt.

De voorversterker

exposure 3010s2Een voorversterker is natuurlijk nog nodig om op een comfortabele manier het muziekvolume te regelen. Daarin heb je natuurlijk de vrije hand. Of het nu een fijne buizenvoorversterker is of een mooie transistor is een persoonlijke keuze. Eén van de weinige vrijheden die de Orion luidspreker zich permitteert.
Uiteindelijk is bij mij de Exposure 3010s2 voorversterker de fijnste keuze gebleken.

De aansluitingen

Op het schemaatje hieronder zie je hoe de totale set kan worden aangesloten op een 8 kanaalsversterker. In het geval van de Parasound 1206 versterker worden de beide woofers parallel op één versterker kanaal aangesloten.aansluitschema Linkwitz Orion

Help, teveel laag!

Wanneer je de woofers gebruikt zoals Linkwitz voorschrijft, met voor elke unit een eigen versterker is er niets aan de hand, tenminste dat vermoed ik. Maar wanneer je kiest voor een versterkerkanaal voor beide woofers welke parallel aangesloten zijn, krijg je zo’n 3 dB meer output in het laag. En dat is net teveel van het goede. Wanneer je net als ik een 6 kanaals versterker tot je beschikking hebt, moet je dus de beide woofers per kanaal parallel aansluiten.
Daar komt nog eens bij dat ik vaak merk ik dat Amerikaanse luidsprekers met veel meer laagoutput zijn ingeregeld dan de Europese collega’s. Dit komt waarschijnlijk doordat de meeste Amerikaanse huizen volledig van hout zijn gemaakt en daardoor veel laag absorberen.
passieve volumeregelingpassieve volumeregelingOnze Nederlands huizen zijn voor het grootste deel van steen en daardoor kan het laag van Amerikaanse luidsprekers te prominent aanwezig zijn. Ik heb daarom een eenvoudige maar doeltreffende oplossing ingepast.
Tussen het filter en de eindversterker heb ik een passieve stereo potmeter geplaatst ( Alps 50K ). Hierdoor kun je netjes het laag terug regelen naar een gewenst niveau in je eigen luisterruimte.  Zeker met een versterker als de Parasound 1206 is dit geen enkel probleem. Die geeft geen krimp.

Marco Bouwer

Marco Bouwer is een ware luidspreker en platenspeler fanaat. Wanneer hij niet voor zijn luidsprekers zit, dan werkt hij wel aan een paar nieuwe. Onlangs heeft Marco de laatste hand gelegd aan een revolutionaire platenspeler arm.

6 thoughts on “Linkwitz Orion zelfbouw luidspreker

  • 25 september 2012 om 19:24
    Permalink

    Erg leuk om te lezen, goed verhaal, mooie foto’s, super.

    Vandaag de site ‘ontdekt’, dat wordt nog veel leeswerk maar met dit soort verhalen een groot plezier.

    Dank!

    Beantwoorden
  • 13 januari 2013 om 22:22
    Permalink

    Beste

    Open baffles die een bas driver hebben met lagere qts en een shelf filter zijn de beste voor laag, nadeel een wat stevige versterker nodig in de 250 plus watjes, Siegfried heeft veel kennis op dit gebied en doe dan ook het juiste, jij hebt een paar prachtige speakers van zijn wieg, maar je zal wel weer de kriebels gaan krijgen verder te gaan, ik zelf ga binnenkort met 4 18 inch een open baffle maken, een grote oppervlakte van de conussen kan een basbereik geven tot wel de onderste octaven met een shelf filter en een flinke versterker ik werk met analoge filters en een alpass lineleven shelf.

    Zie veel OB die de eminence 15 inch gebruiken met hoge qts van 1.4 die slappe motor maakt de bas langzaam en duf, gaat wel lekker diep. Ikzelf experimenteer met visatons wsp26s 10 inch woofers, eerst in een h frame en nu bezig met een acoustical resistance box, de bas van deze woofers voel je letterlijk, de acoustical box kan een kaarsvlam laten wapperen, al met klein volume als ie goed is gedemt. Ik maak ook zelf versterkers in de vorm van hybrides, dus buizen met mosfets, de laatste is een dual mustage waarbij er geen buizen in cathode schakeling staan ik vind het geluid niet lekker bij deze cathode followers, ik heb nu dus alleen plate followers en dc gekoppeld aan de mosfets, deze kan je met en zonder feedback gebruiken, ze klinkt schoon en erg open, zie link hier onder, er is geen basbox wat je hoord is gewoon even snel een mid en tweeter aan elkaar, mid krijgt dus alles, maar klinkt er fraai lijkt me deze oude phillips mid uit de jaren 70. ik heb meerdere ontwerpen ook van allfet amps, erg simpele single end typen allemaal met current feedback voor snelheid, ik ben niet zo rijk en dus moet ik vogelen, maar het gaat prima al jaren, wellicht kan ik er ooit geld mee verdienen, zeker met de amps omdat boxen voor mij wat nieuw is.

    http://www.youtube.com/watch?v=mAYXzegWnn4&list=UUFM73rUhzLW_bQ8ytUtyt_Q&index=3

    Geluid is natuurlijk niet geheel super met de mobile telefoon camera, maar goed geeft een idee.

    veel geluk met deze mooie hobbie, pas op je oren met volumes.

    vrg kees

    Beantwoorden
    • 19 mei 2014 om 21:01
      Permalink

      Hoi Kees,

      Je hoort verrekte goed dat dit gedoetje potentie heeft!

      Ik ben zelf ook al een tijd aan het experimenteren met een open doos speaker systeem.
      Ik krijg er geen genoeg meer van!

      Ik heb 3 kleine breedbanders in serie en dat parallel aan 2 grotere breedbanders in een open doos gelegd en er gaten in gemaakt voor de conussen uiteraard.
      Per kanaal dus 5 speakers.
      Wat je hoort is een enorm detailrijk midden en het hoog loopt redelijk ver door maar subbas is er echt niet maar dat mis je niet zo.
      Ik begin wel moeite te krijgen met luisteren naar gesloten boxen, er blijven weinig boxen over die mij bekoren.
      De beluisterde versterkers zijn normale fabrieksapparaten en zelfs een transistor juke box versterker deed mee.
      Het gaf altijd een verbetering tov een normale box.
      Wel wil eea ondersteunen met een tweeter maar via een C is het resultaat niet echt je van het.
      Er lijkt dan iets uit faze te staan dus tzt maar weer proberen met een spoel erbij.

      Groet Frank.

      Beantwoorden
  • 14 mei 2013 om 10:19
    Permalink

    @ kees. Welke eminence bedoel je dan?
    Bijv:
    De eminence deltalite ii 2515 heeft een qts van 0.38. Daarbij een gevoeligheid van 99.2 db.
    Dit maakt het hem zeer geschikt voor het gebruik met een laag wattage versterker.
    Een heel mooi project is de obl-11 van Troels Gravesen.
    Zelden zo’n diep en vooral snel laag gehoord. Al helemaal van een ob.
    Voordeel van een hoogrendement ( gevoeligheid) is ook dat bij zeer hoge volumes de woofer amper in beweging is. Dus minder (geen) vervorming.
    Wel gevaarlijk voor het gehoor. Een obl-11 heeft een gevoeligheid van 95db en in combinatie met een lage vervorming nodigd dit uit tot “gas geven”. (Vooral onder de jongeren 🙂 )

    Beantwoorden
  • 21 maart 2021 om 10:23
    Permalink

    goeden morgen ik wilde een speaker kast bouwen met een philips ad 12200 breedbander in een pvc buis met een diameter van 31.5 x 75cm lang zou dit wat kunnen worden de wand van de buis is 1cm dik ik wilde achterzijde open laten

    Beantwoorden
    • 21 maart 2021 om 10:48
      Permalink

      Hallo Frank, helaas is dat niet zo te zeggen.

      Beantwoorden

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.