Audio Creative GrooveMaster platenspeler arm (deel 1)
Langer is beter
De meeste commerciële platenspelers zijn uitgerust voor armen met een lengte van 9”. Daar is overigens niets mis mee. Een 9” arm kan erg goed presteren, maar heeft het nadeel dat er hier en daar voor een aantal zaken sterker moet worden gecorrigeerd, dan bij een 12” arm. Hierbij doel ik met name op de dwarsdrukcompensatie.
Dwarsdrukcompensatie of anti skating
Als je goed kijkt naar een platenspeler arm en het gemonteerde element, zie je dat de hoek tussen naald, armlager en centrum van de plaat varieert tijdens het afspelen. Om te zorgen dat de as van het element steeds zo goed mogelijk gelijk staat met de raaklijn aan de plaat op het punt van afspelen is het element onder een hoek met de arm geplaatst. In de meeste gevallen zie je een knik in de armbuis.
Bij rechte armen zie je dat de headshell onder een bepaalde hoek is gemaakt. Hierdoor staat het element zo goed als parallel met de groeven van de plaat. Door deze instellingen zal door de draaiende beweging van het plateau de naald door de draaiende kracht naar binnen worden getrokken. Dit resulteert in een zijwaartse druk van de naald in de groef.
Je kunt dit corrigeren door de arm een kleine maar gelijke tegengestelde kracht te geven. Dit kun je op verschillende manieren oplossen: door gebruik te maken van een “draadje” en een gewichtje (SME, Lenco), met een veer, mechanisch en zelfs door het twisten van signaaldraden (VPI en Schröder).
Het vervelende is dat de zijwaartse kracht ook niet over de gehele plaatbreedte gelijk is. Daarbij komt dat een fout ingestelde dwarsdrukcompensatie meer kwaad doet dan goed. In een apart verhaal, waar ik mee bezig ben zal ik meer vertellen over de afstelling en het inregelen van toonarmen. Dan komt ook deze dwarsdrukcompensatie uitvoerig aan bod.
Doordat de zijdruk varieert over de gehele plaatbreedte is de instelling van de tegendruk sowieso heel erg lastig. Het werken met gewichtjes, zoals SME doet, is eigenlijk ook veel te onnauwkeurig. Er wordt vaak meer kwaad gedaan als goed. Bij toonarmen van 12″ en langer, speelt de zijdruk een veel kleinere rol en kun je de zijdruk compensatie achterwege laten.
Audio-Creative MB-12 beter en goedkoper?
Gekeken naar de opbouw en simplicity van de Schick arm heb ik de uitdaging aangenomen om een gelijkwaardige toonarm te ontwikkelen. Sterker nog, ik denk dat onze Audio Creative arm net zo goed, of beter is dan de Schick arm. Maar een oordeel daarover wil ik graag aan anderen overlaten.
Doelstelling en eisen
Ik weet dat het bezitten van een mooie 12” toonarm voor veel vinyl liefhebbers een grote wens is. Zoals vaker het geval is, is goede kwaliteit een prijsbepalende factor. En dat is met platenspeler armen zeker niet anders. Het bouwen van een goede platenspeler arm en een 12” toonarm in het bijzonder is gewoon erg kostbaar.
We hebben het hier ook niet over bouwmarkt kwaliteit, maar bevinden ons op het terrein van de fijnmechanica, waar toleranties van 0.01 mm. tot 0.001 mm. heel normaal zijn, dat is, als je mee wilt doen met de grote jongens. Er zijn dus zijn een aantal zaken waarmee ik rekening moet houden:
- De toonarm moet net zo goed of beter zijn dan de commercieel verkrijgbare toonarmen.
- Er worden geen concessies gedaan aan kwaliteit, onderdelen, nauwkeurigheid en materiaal.
- De toonarm moet bestaan uit maximaal 10-15 onderdelen.
- De toonarm moet zonder speciaal gereedschap in elkaar gezet en afgeregeld kunnen worden.
- De toonarm moet simpel maar effectief zijn. Geen tierlantijnen of opsmuk. Less is more.
- De toonarm moet betaalbaar zijn.
- Als laatste en het belangrijkste: de arm moet natuurlijk goed klinken!
mooi verhaal!
Indrukwekkend project! Petje af hoor, dit is hoogwaardige arbeid! Ik ben zeer benieuwd naar het vervolg van dit artikel.
Mijn loopwerk zit met smart te wachten op zo’n fraaie arm!
Wanneer komt de MB-12 diy kit beschikbaar?
Briljant!!! So good to read this, you even got a following in the UK! An ex-clog and Cheesehead born in Gouda.
Boeiend artikel Marco,
Wat kan jij netjes werken!
Ik kijk uit naar het vervolg en om jou arm te plaatsen op mijn Clear Audio level two.
Ziet er goed uit, ga ik nauwlettend volgen.!
Ben nieuwsgierig naar het vervolg. Het ziet er in elk geval prachtig uit.
Marco ziet er veel belovend uit, is er een mogelijkheid om een bajonet koppeling ala SME en Jelco op de arm te monteren ipv een vaste headshell? Dan zou ik nl ook mijn SPU met deze arm kunnen gebruiken.
Hallo Ronald,
Er zijn plannen om dit voor elkaar te krijgen. Of dit lukt, weet ik nog niet.
Het lastige is dat deze aansluitingen niet los te koop zijn.
Op dit moment zijn we druk bezig met de voorbereidingen voor het laten frezen van de eerste serie.
De mogelijkheid voor een eventuele bajonet/SME aansluiting wordt dan meegenomen.
Hoi Ronald en Marco
Misschien is dit iets om over na te denken.
http://www.lencoheaven.net/forum/index.php?topic=7761.0
http://www.ebay.fr/itm/NOS-SME-3012-Original-Headshell-Socket-/120848696627?pt=Turntable_Parts_Accessories&hash=item1c2324c533#ht_1646wt_982
Het maakt de arm wel meteen € 105,- duurder.
Hallo Dirk,
Klopt. Die had ik ook al gevonden. Probleem is alleen dat dit een enkele NOS connector is.
Ik wil graag meerdere, nieuwe kopen.
Er wordt aan gewerkt.
Heeft Jelco de SME connectoren niet los te koop? Ik neem aan dat de lift er ook vandaan komt?
Dag Marco;
Mooi opgezet verhaal over het bouwen van een toon-arm. (D)ick ben benieuwd hoe het geheel ga klinken. Persoonlijk vind ik de afwerking een bijkomstige zaak, tenzij dat je wil gaan verkopen. In veel gevallen is ” gelikt er uit zien” voor de commercie belanreiker dan de ” rest” Ik blijf met belangstelling je vorderingen volgen.
Hallo Dick,Dank voor je compliment. Ik ben het met je eens dat ‘looks’ niets bijdragen aan de performance.
Maar als ik dan toch bezig ben, moet het er wel een beetje strak uitzien 😉
Mag ik zo vrij zijn om te vragen naar je vorderingen w.b. je nieuwe pickup-arm ?
Beste Marco,
Indrukwekkend verslag, ziet er heel mooi uit! Zelf ben ik bezig met een totaal ander project niet audio gerelateerd (voor de studie). En ben hiervoor opzoek naar hoogwaardige lagers met lage tolerantie speling en hoge mate van weerstand vrij draaien. Kwam daarbij via Google op jouw verslag, graag zou ik wat meer info willen over de lagers die jij gebruikt in je platenspeler arm.
Bedankt en met vriendelijke groet,
Kees
Hallo Kees,
Dat mag zeker en ik heb daar geen enkel geheim over.De lagers die ik gebruik zijn semi keramische lagers met een specificatie van ABEC 7. Dat is de op één hoogste tolerantie. In een toonarm hebben we natuurlijk niet te maken met enorm hoge snelheden, waar deze lagers eigenlijk voor zijn gemaakt. Ik heb dan ook het lagervet verwijderd en het vervangen door een siliconenolie met een zeer lage viscosteit. Beter kan ook nog. Dan kun je volledig keramische lagers gebruiken. Die hebben ook geen smering nodig en zijn onverslijtbaar. In de platenspeler arm is niet zozeer de snelheid van belang maar de aanzetkracht om de arm te laten bewegen. Uiteindelijk moet het de naald, de cantilever, deze totale arm in beweging zetten.Hoe lager de aanzet snelheid is, des te makkelijker speelt de toonarm. Beide lagertypen kun je gewoon op Ebay bestellen in nagenoeg elke maat die je nodig hebt.
Als machinaal metaal bewerker én al 50 jaar hifi enthousiast volg ik de diy projecten met grote belangstelling. Dank voor het mogen meekijken in de ontwikkeling van de diverse projecten maar met name de GrooveMaster.
Marco,
Bedankt voor je heldere uitleg, ga gelijk mijn Ebay zoektocht starten naar semi keramische lagers.
Ik hou je bouwverslag in de gaten!
Bedankt
Ik klink misschien wat ongeduldig (ben ik ook :-), maar is er inmiddels al wat meer bekend?
B.V. Wanneer volgt de uitlevering, wat is de prijs met en zonder SME aansluiting etc..
Gr.
Ronald.
Ha Ronald,
Het duurt idd wat langer dan gedacht. Er waren wat technische problemen die een betere oplossing nodig hadden.
Die zijn er inmiddels en de eerste 8 toonarmen verwacht ik binnen twee weken terug van het freesbedrijf. Je hoort het zodra we klaar zijn…
Nog even geduld 😉
Hallo Marco,
Ik heb ook interesse in een arm als die leverbaar is, mijn Lenco project naar jouw voorbeeld vordert gestaag.
Groeten,
Robèrt
Hallo Marco,
Hoe heb jij het gaatje in het neodymium magneetje van de Schroeder arm gemaakt?
Groet,
Jan