Bijzondere muziekstukken en uitvoeringen (1)

Wiener Philharmoniker

Als ik naar muziek luister is dat heel erg vaak naar klassieke muziek. Gewoon, omdat ik dat mooi vind. Als kind zette ik op zondagochtend al met mijn kleine handjes een lp met muziek van Mozart op om het ontbijt op te sieren. Later toen ik vioolles kreeg kwamen daar al snel vioolconcerten van Max Bruch, Johannes Brahms en Ludwig van Beethoven bij.

Wat me altijd gefascineerd heeft waren de LP’s, en tegenwoordig vaak op (SA-)CD’s van bijzondere opnames met bijzondere, unieke artiesten of dirigenten: Menuhin, Heifetz, Kremer, Herbert van Karajan, Leonard Bernstein, Arturo Toscanini en Bruno Walter en nog vele anderen kunnen deze lijst volmaken.

Kathleen FerrierIk heb nog een paar platen met de legendarische alt Kathleen Ferrier, een bijzondere met Horowitz, of een unieke vertolking van Beethovens 3esymfonie van Toscanini. Dit laatste werk is voor mij een verzamel object geworden om zoveel mogelijk unieke uitvoeringen hiervan te hebben.

Ik luister zelf eigenlijk naar heel veel klassiek, van mooie gregoriaanse gezang, tot de indrukwekkende complexe muziek van Strawinsky. Ik denk dat elke mens van klassieke muziek houdt, alleen weet hij (of zij) het nog niet.

Ik zag eens een prachtige lezing van Benjamin Zander, een bekende Amerikaanse dirigent, die n.a.v. de 4e prelude van Chopin het heeft over muziek en passie! Een aanrader om eens de rust te nemen om deze lezing te bekijken op ted.com

Ludwigs zevende

Ludwig van BeethovenEen van mijn favoriete componisten (en daar heb ik er eigenlijk best veel van) is, hoe kan het ook anders, Ludwig van Beethoven. Het is inderdaad “van” ook al ziet men her en der het “von” (hetgeen zou duiden op adellijke afkomst). Beethoven schreef 9 symfonieën, waarvan het eerste deel van “de Vijfde”, pa-pa-pa paaaaam, en de hoofdmelodie van het slotdeel van “de Negende” (‘alle Menschen werden Brüder’) wel de bekendste zijn. Maar ook de anderen zijn wellicht even prachtig. Een van de juwelen, vol met Beethovens Sturm und Drang is toch wel “de Zevende”, een symfonie in A-majeur, op.92. De beroemde opera componist Richard Wagner noemde zelfs het werk “Een apotheose van de dans”.

Tijdens een benefietconcert op 8 december 1813 gaat de symfonie in première. Al in mei van dat jaar was het werk overigens al voltooid.

De componist dirigeerde het werk zelf tijdens de première met in het orkest toch een aantal in die tijd beroemde namen als, Johann Nepomuk Hummel, Antonio Salieri en Louis Spohr. De symfonie was een geweldig succes, en op de avond zelf moest het 2edeel nogmaals gespeeld worden.

De zevende bestaat uit 4 delen, een snel eerste deel, een rustig en langzaam tweede deel, en delen 3 en vier weer snel. Deel een begint met een langzame inleiding om vervolgens lost te barsten in een en al “geweld”.

Pareltjes

Maar het mooiste stuk uit deze symfonie vind ik ongetwijfeld het 2e deel. Het is naar mijn mening de parel van deze parel. Na een begin akkoord zetten de lage strijkers een uiterst eenvoudig motief in en met een simpele melodie weet Beethoven de luisteraar te boeien. Carlos KleiberDe vorm van het thema is eenvoudig, ABB. Dan wordt deze melodie, het thema, overgenomen door de hogere strijkers (2e violen) en komt er een zeldzaam mooie lyrische melodie van de cello’s bij. Bij de 3e keer dat het thema klinkt gaan de 1e violen het spelen en nemen de 2e violen de prachtige cello-melodie over, die op hun beurt weer een extra laag toevoegen. Was bij de eerste 2 keer dat het thema werd gespeeld, de B herhaling steeds zachter dan de eerste B, vanaf nu gaat het poco a poco crescendo (steeds luider) tot dat de 4e keer dat het thema gespeeld wordt het hele orkest losbarst. En na deze orkestuitbarsting weet Beethoven in een paar maten een geheel andere karakter te voorschijn te toveren.

En verder…..luister maar met de ogen dicht en een goed glas wijn naar deze schitterende muziek. Alleen al het luisteren naar dit langzame deel van Beethovens “Zevende” is denk ik voldoende om verslaafd te raken aan klassieke muziek.

Carlos

Carlos Kleiber (2)Een van de mooiste uitvoeringen van dit werk is in mijn ogen de opname van Carlos Kleiber, uitgebracht door Deutsche Grammophon (2530 706). Een dirigent waar niet veel opnames van zijn, en die in zijn leven niet veel concerten heeft gegeven. Een perfectionist die in de orkestwereld bejubeld werd, maar sporadisch optrad. Er is een anekdote over hem die vertelt dat hij een nieuwe auto nodig had (grote Audi) en daarom toezegde om een concert te dirigeren met als loon……

Ook op het machtig mooie medium Youtube zijn een paar beelden en opnames van hem te vinden waarbij de natuurlijk manier van dirigeren mij opvalt. Hij wist altijd de juiste tempos te vinden.

Ik heb van deze uitvoering zowel de vinyl-versie als de cd-opname. Bij de laatste is tevens de andere legendarisch opname gezet van Beethovens “Vijfde”.

Mijn tip van de maand, Beethoven 7 met Carlos Kleiber en geniet vooral van het oh zo prachtige tweede deel.

Vinyl nr. 2530 706
CD nr. 447 400-2

Jan Deckers

Jan Deckers studeerde aan het conservatorium met als specialisatie viool en piano en orkestdirectie. Hij heeft samengewerkt met o.a. Herman Finkers. Naast het spelen van piano, viool, gitaar en zang schrijft hij veel teksten en muziek voor NotaBene.

3 gedachten over “Bijzondere muziekstukken en uitvoeringen (1)

  • 28 september 2012 om 22:25
    Permalink

    Mooi stuk Jan. Altijd weer leuk dergelijke artikelen te lezen. Vooral als er aanbevelingen bij zijn voor de pareltjes in het oerwoud van het gigantische aanbod aan muziek. Ik heb even voor je gekeken en op Spotify is deze conductor ook te vinden. Met een uitgave van Deutsche Grammophon van de complete opnames wat door hun is uitgegeven van Carlos Kleiber (2010?)

    http://open.spotify.com/album/3I0JTacVJQH34aehk8BxUF

    Groet,

    Beantwoorden
  • 15 januari 2013 om 23:43
    Permalink

    Jan,
    leuk dat iemand in de hifi wereld iets positiefs meldt over klassieke muziek. m.i. de optimale manier om de kwaliteit van een hifi-keten te beoordelen:transparantie en geen ( bijna) kleuring.
    Beethovens strijkkwarten, trio’s… Schubert, op demo’s hoor je hier nooit iets van! Wat is hiervan de rede? Ik luister met veel plezier naar jass of een goede zanger( es), als ontspanning, maar als ik ga LUISTEREN is het meest Schubert’s kamermuziek.
    Overigens bedankt voor het prachtige initiatief van Audio-creative!

    Beantwoorden
  • 29 augustus 2014 om 16:40
    Permalink

    De 4e symfonie van Brahm door Carlos Kleiber, ook al zo’n iconische opname.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *