Bijzondere muziekstukken en opnames (2)

Passacaglia en Fuga in c-mineur, J.S. Bach

Nog niet zolang geleden mocht ik optreden in de oude kerk van Delden. Een prachtige oude kerk, momenteel protestants, vroeger katholiek, maar met mooie Gotische bogen, een prachtige, voor zang iets te, akoestiek en iets dat muziek maakt en begint met een T . Dat is een oud muzikanten grapje: “het hangt in de kerk, maakt muziek en begint met een T…….’t’orgel…”

Op een of andere manier heeft het orgel, en dan bedoel ik dat prachtige bouwwerk in de meest uiteenlopende kerken over de wereld, het kerkorgel mij als klein kind al kunnen bekoren, en het verbaasd me niks dan mijn oudste kind (nu 12 jaar), het liefst als slaapmuziek orgel muziek van Bach draait …

Orgel Amsterdam Concertgebouw (foto Wikipedia)Ik kwam alleen maar…

Gelovig ben ik niet, maar de muziek die uit die instrumenten komt heeft mij vanaf mijn kinderleeftijd al kunnen behagen. In de tijd dat ik nog naar de kerk “moest” van mijn ouders, was het enige dat mij verwondering kon brengen dat mooie instrument achterin, waar die prachtige klanken uit kwamen. Met mijn vader ben ik ook regelmatig naar orgelconcerten gegaan, waar soms ook erg beroemde organisten kwamen.

Ja ik weet het, er zijn ook mensen die allergisch zijn voor de klank van een kerkorgel, of kromme tenen krijgen (of wellicht trauma’s aan hun jeugd vanwege al of niet gedwongen kerkbezoeken). Maar daar wil ik het niet over hebben.

Johann Sebastian Bach

Johann Sebastian BachNee, ik wil het hebben over een werk van Bach, de grote Johann Sebastian Bach . Hij schreef op jonge leeftijd (ergens tussen zijn 18e en 21stevermoedt men) een stuk muziek, Passacaglia en Fuga in c-mineur BWV582.

Voor de erg geïnteresseerden onder ons hieronder een link naar een handgeschreven partituur:

Hoewel het werk meestal op orgel wordt gespeeld zijn er aanwijzingen dat het ook voor klavecimbel zou zijn geschreven.

Een passacaglia is eigenlijk een aantal variaties op een vast thema. En met dat thema begint het werk ook. En vervolgens komen de rijke klanken van het orgel aan bod. Als de Passacaglia is afgelopen componeert Bach er met hetzelfde thema (en nog een extra) een Fuga achteraan (een fuga is “heel kort door de bocht” een soort supercanon).

Ton Koopman: Orgel

 

Op het orgel gespeeld door b.v. Ton Koopman prachtig werk dat ik elke dag wel zou kunnen beluisteren. Maar elke grote organist heeft dit geweldige werk wel eens gespeeld.

Maar Bach is Bach en in mijn ogen en oren tijdloze muziek. Diverse dirigenten en componisten hebben zich gewaagd om ditzelfde werk om te schrijven voor orkest, zo is er een versie van de componist Respighi en is komt de muziek, weer anders gearrangeerd, in de film White Nights voor.

Leopold StokowskiLeopold Stokowski

Ik wil het echter hebben over de versie van de stokoud geworden dirigent Leopold Stokowski. Een bijzondere en kleurrijke dirigent die veel werken van Bach georkestreerd heeft, hetgeen de muziek een bijzonder dimensie geeft. Stokowski is echter het bekendst van de film Fantasia, waar hij de dirigent van het orkest is (en als een van de weinige een dialoog heeft gevoerd met Mickey Mouse!).

Deze Stokowski heeft dit stuk zo mooi gearrangeerd vind ik dat het bijna en ander muziekstuk is geworden, een romantisch muziekstuk. Hieronder de uitvoering onder leiding van Leo Stokovski.

Jeugd

Maar ook een Amerikaans jeugdorkest speelt het: Zelf heb ik een door Chandos uitgebrachte CD waar Matthias Bamert dirigeert. Op de CD allemaal arrangementen van Stokowski van werken van Bach. Matthias Bamert die zelf nog met Stokowski als assistent dirigent gewerkt heeft bij de Cleveland Orchestra.

Mijns inziens is dit een aanrader als je de muziek van Bach eens (anders) wil leren kennen. Hieronder de uitvoering van het American Youth Philharmonic onder leiding van Daniel Spalding.

Luistertip:

Kaarsen aan, licht gedimd, glaasje rode wijn erbij en genieten maar in de avond als het buiten koud en donker is! Wellicht een prachtig Sinterklaascadeau!

Link: Chandos, Stokovski’s Symphonic Bach, dirigent: Matthias Bamert

Jan Deckers

Jan Deckers studeerde aan het conservatorium met als specialisatie viool en piano en orkestdirectie. Hij heeft samengewerkt met o.a. Herman Finkers. Naast het spelen van piano, viool, gitaar en zang schrijft hij veel teksten en muziek voor NotaBene.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *