LuidsprekersProjecten

Audio Creative ToneMaster Reference

De ToneMaster is een luidsprekerproject dat al enkele jaren bij ons loopt en al verschillende fraaie luidsprekerontwerpen heeft opgeleverd. Het ToneMaster project is gebaseerd op de klassieke hoornluidsprekers van Paul Klipsch. Door het nobele werk van Bob Crites, was het mogelijk deze hoorn systemen in een aantal varianten na te bouwen.  Voor ons heeft dit uiteindelijk geresulteerd in een luidspreker die al geruime tijd de hoofdluidspreker is voor zowel Dick als mij, zonder dat er ooit discussie over is geweest om deze te vervangen. Met de prachtige houten 'Altec' hoorn van Markus Klug, is dit een luidspreker van topklasse: De ToneMaster Reference. 

ToneMaster Reference zelf bouw project

Ik heb de laatste jaren heel wat geëxperimenteerd met de vormgeving en verschillende modellen luidsprekers. Dit heeft niet altijd geleid tot succes. De basis was vaak de Heritage Cornwall van Paul Klipsch. Hierbij heb ik gebruik gemaakt van de Critsch woofer welke een directe vervanger is voor de Klipsch K33 die in de Cornwall wordt gebruikt.

Het voordeel is dat ik het kastvolume dan gelijk kan houden. Dat de vorm van de kast wel invloed heeft op het uiteindelijk resultaat, is gebleken. Het hiernaast afgebeelde (horizontale) model was uiteindelijk klankmatig geen succes. Daarom ben ik weer terug bij ons eerste ontwerp zoals je op bovenstaande foto ziet.

Ik ga het volledige bouw ontwerp voor jullie publiceren inclusief het filter. Wel moet ik zeggen dat dit zeker geen beginners ontwerp is. Het vraagt wat (bouw) ervaring en voldoende technisch inzicht. Ook is dit geen goedkoop luidspreker systeem. Met name de Klughoorn is toch een stevige investering. Maar voor wie het aandurft, bouwt waarschijnlijk zijn laatste luidspreker....

Zoals gezegd is de basis voor deze hoornluidspreker het ontwerp van Paul Klipsch in combinatie met de  prachtige Alec multicell kopieën van Markus Klug. 

Aan de tekentafel...

Voordat ik mijn project start moet er eerst getekend worden.  De ToneMaster is, zoals ik hierboven al schreef, gebaseerd op een klassiek Klipsch ontwerp: de Klipsch Heritage Cornwall. Bij Bob crites zijn er destijds een aantal laag units gekocht die een directe drop-in zijn voor de Klipsch K33 woofer. Dat maakt dat ik de kastinhoud van de Cornwall kan gebruiken als leidraad. De kastinhoud van de Cornwall/Tonemaster is berekend op 180 liter. Ik ga niet een precieze tekening publiceren. Ik werk zelf voornamelijk met schetsen. Maar met de specificaties voor de Cornwall kast kun je deze ook zelf berekenen en de tekening naar je eigen wens aanpassen, als je het volume maar gelijk houdt.  Ik vind zelf de vorm met de 8 schuine zijden het beste klinken. Het lijkt wel de ideale vorm. Met vervelende staande golven hebben we hier ook geen last. 

De juiste binnenmaten voor de Klipsch Cornwall zijn: 870 x 604  x 343 mm. (HxBxD). Dan kom je op een intern volume van 180 liter. De baspoort is berekend op 520 x 60 mm en 241 mm diep. Deze zijn verdeeld aan beide zijden van de kast. Bij de laag kast van Dick zijn de poorten onder de woofer ingebouwd.


De tekening is op ware grote getekend. Die kan zo als sjabloon voor het verlijmen van de panelen worden gebruikt. Dat maakt het plaatsen en verlijmen van alle schuine panelen een stuk makkelijker. Je wilt ook graag dat het laatste paneel netjes aansluit.

De drivers voor de ToneMaster

De drivers voor de ToneMasters zijn geen exclusieve high end producten. We gebruiken hier goed verkrijgbare drivers. Voor de laagweergever is een set CW 1526C woofers gebruikt. Deze wordt door Crites verkocht als directe drop-in voor de K33 woofer van Klipsch. De tweeter is een Beyma CP25. Een Pro audio tweeter met een zijdezachte sound. Top kwaliteit voor een normale prijs. 

Op het moment van schrijven hoorde ik dat de Beyma CP25 uit productie is. Wil je toch een Beyma CP25 hebben zul je op Marktplaats of op Ebay moeten zoeken naar een setje. Een andere optie als vervanger voor de Beyma CP25 is de Beyma CP09. Dit is hoogst waarschijnlijk de opvolger van de CP25. De specs liggen zeer dicht bij elkaar. Ik heb deze echter zelf nog niet gebruikt.

De Klug hoorns

Wat een waanzinnig mooie hoorns maakt deze man! De Klug hoorns zijn exacte replica's van de befaamde Altec hoorns. Ze worden door Markus Klug volledig  met de hand gebouwd.

Elke cel wordt afzonderlijk gemaakt en met een mal in de juiste kromming gezet. Daarna worden alle cellen samengevoegd to één grote multicell hoorn. Het resultaat is een exacte kopie van de beroemd Altec 1505B multicell hoorn.

De Klug hoorns worden uitgerust met een Faital Pro HF200 driver. Dit is klankmatig een zeer mooie driver met een 2" aansluiting. De vervorming is laag en klankmatig behoort deze tot de mooiste drivers voor een multicell hoorn. Althans dat vinden wij.

Ook deze Faital Pro HF200 is goed betaalbaar. Ook niet onbelangrijk. Maar ja, dat is de wereld die Pro audio heet en geen 'High end' Hifi waar alle prijzen tot soms absurdistische hoogte worden opgeklopt.

Platen zagen voor de ToneMaster

Voordat ik de platen in verstek zaag, worden ze gefineerd. Dit omdat het lastig om schuine zaag-snedes goed en strak te fineren. Dan ontstaan er ook geen 'kieren' in het fineer. Ook het frontpaneel wordt eerst gefineerd. Daarna worden de uitsparingen van de woofer en tweeter er strak in-gefreesd.

Hier kun je zien dat er gebruik wordt gemaakt van de 1:1 tekening. Je kunt de panelen op deze wijze perfect positioneren. Door de panelen eerst vlak tegen elkaar te leggen en schilderstape op de naad te plakken, kun je de panelen precies verlijmen zonder dat er kieren ontstaan. Doe je dit niet en creeer je kleine afwijkingen en krijgt het laatste paneel nooit meer goed op zijn plaats.

De baspoorten van de ToneMaster

We maken in dit ontwerp gebruik van twee baspoorten in beide schuine kanten van de kast. De baspoort is berekend op een opening van 520 x 60 mm en 241 mm diep. Per kant zijn er drie kamers gemaakt waarbij het totale oppervlak van de baspoort gelijk blijft. Door deze direct in de kast te verlijmen wordt er gelijk extra stevigheid gecreëerd tijdens het bouwen.

Als laatste lijm ik het achterpaneel in de kast. Als je netjes werkt, past deze precies. Daarna worden de onderzijde en bovenzijde op de kast verlijmd en wordt de sokkel gemaakt. Deze heeft een hoogte van 5 cm. 

Als alles goed droog is en de lijm uitgehard is, kan de kast worden afgewerkt. Hiervoor wordt meubel-olie hardwax gebruikt. Na droging werk ik de kast verder af met bijenwas. 

Nu worden de units en aansluitingen in de kast gemonteerd.  

De voet van de Klug-hoorn

De basis of de voet van de Klug-hoorn is ook meteen aangepast. De vorige versies waren gebaseerd op dat de hoorn steunde op twee punten. De voet is nu precies op het zwaartepunt van de hoorn + driver bevestigd. Zo is de totale hoorn mooier te positioneren op de baskast. En het staat ook nog eens erg mooi.

Om een mechanische ontkoppeling van de hoorn met de baskast te realiseren zijn er anti-resonantie voetjes van IsoAcoustics onder de voet geplaatst. Deze worden veel in de pro-audio gebruikt en hebben worden onder andere verkocht bij Bax of Thomann voor 'normale' prijzen. Een setje van 8 stuks kost 85 euro. Voor de High end audio voetjes, die IsoAcoustics ook levert, ben je hiervoor een veelvoud kwijt. We gebruiken IsoAcoustic voeten ook graag onder onze apparatuur. 

De IsoAcoustic voeten worden mooi verzonken in de voet gemonteerd.

In de bovenste foto rechts zie je ook hoe de supertweeter is gemonteerd. Deze wordt direct op de luidsprekerklemmen aangesloten. Wil je meer lezen over het super tweeter ontwerp lees dan dit blog nog even na. Bij ieder luidsprekersysteem is het gebruik van deze rondstralende supertweeter een prachtige optie.

Het cross-over filter

Het filter van de ToneMaster is relatief simpel. Gebaseerd op de eenvoud van Klipsch. Echter schijn bedriegt. Het fine-tunen van dit filter is monnikenwerk. Meten, aanpassen, luisteren, luisteren, luisteren, meten aanpassen, luisteren. Al met al is Dick er maanden mee bezig geweest tot de gewenste sound bereikt was. Een goed hoornsysteem is niet zo eenvoudig als de meeste audioten denken. Geloof me, er zijn meer slechte hoornsystemen op de markt dan goede.

We laten Dick hieronder aan het woord.

Het wiel opnieuw uitgevonden?

Nee, het cross-over filter hebben we niet opnieuw uitgevonden. Als fans van de klassieke school van Paul Klipsch is dit al jaren onze inspiratiebron. Ook omdat we in het verleden regematig cross-over filters van Bob Crites hebben gewerkt. Ook gestoeld op de Paul Klipsch school. Met niet meer componenten dan nodig is.

 Ook ons ToneMaster Reference cross-over is op deze wijze gebouwd. De autotransformator en 15” wooferunit (volgens de specs geproduceerd van de woofers die gebruikt worden in de Klipschorn, La Scala en Cornwall. De woofers hebben naast een hoog rendement een lage resonantiefrequentie.

Conversie

Het aantal filteronderdelen is naar huidige maatstaven niet hoog maar alle componenten zijn van bovengemiddelde goede kwaliteit. Bij de spoelen blijken de Interechniek Tritec de allermooiste. Van alle condensatortypes die geprobeerd zijn en allemaal hun eigen kwaliteiten hebben, blijkt de duurste helaas (weer) de allermooiste. De Dueland Cast doet het ronduit geweldig hier.

Een gelukje is dat de capaciteit voor de middenspeaker slechts 4,7 uF hoeft te zijn, ondanks de lage 400 Hz wisselfrequentie. Dat komt omdat de Autotransformator meteen een impedantietrafo is. In de tabel zie je de wikkel/ impedantie verhoudingen bij verschillende verzwakkingen. De impedantie is het kwadraat van de wikkelratio. De condensator ‘ziet’ dus een vele malen hogere impedantie van de Faital dan de 8 Ohm die in de datasheet vermeld wordt.

Vaststellen

In het begin is er geëxperimenteerd met de kantelfrequentie tussen de Faital HF200 en de Beyma CP25. Het doel is om de mooie Klughorn/ Faital driver zo breed mogelijk te gebruiken. Als de kantelfrequentie op 8 kHz wordt gelegd lijkt de bovengrens te zijn bereikt en krijgt het geluid wat ‘honkerigs’. Zoals, en dan nog in nog veel sterkere mate, veel te vaak bij slecht bedachte hoornsystemen wordt gehoord.

De kantelfrequentie op 6 kHz blijkt een sweet-spot te zijn. Alles valt op zijn plek. De aansluiting op de Beyma tweeter luistert naadloos. Geen spoor meer van ‘toeterigheid’ of ‘honken’. De klankbalans is fantastisch.


Condensatoren

Er was bij het fijntunen een flink aantal papier in olie condensatoren in verschillende capaciteiten ter beschikking. Gekocht via Ebay. Ideaal bij dit soort tweakwerk. De kwaliteit van deze Russische NOS PIO condensatoren is heel goed. Op de een of andere wijze passen ze beter bij dit speakersysteem dan bijvoorbeeld de bekende MKP types, die me een iets te brutale sound geven.

 Deze MKP’s zijn er na een week luisteren er weer uit gehaald en de rood/bruine Russen weer terug gezet. Het geluid krijgt daarmee wat meer body en het hoog smeuïger en ronder. Het luistert allemaal nauw als er zo weinig componenten in het cross-over filter zitten die allemaal klankbepalend zijn.



Voorjaarskriebel

Zo eind 2022 gaat het toch weer een beetje kriebelen. Wat als…? De keus viel dit keer op Duelund Cast (dank zij de aanbeveling van Tony Gee). Omdat de capaciteitwaardes al een paar jaar vast liggen zijn er vier stuks op de gok besteld. Schrik niet, we zijn weer een paar honderd euro lichter.

De Duelunds nemen de plek in van de Russen en binnen vijf minuten weet ik het al… dit gaat mooi worden! En het werd alleen maar mooier na de vele uren spelen.

Marco maar eens gebeld dat er een modificatie op zijn luidsprekerfilter aankomt. En ook Doede Douma, de man van de DDDAC, inmiddels ook hervormt naar enthousiast Klughorn gebruiker, verteld van deze avonturen. En ja, je raad het al… ook daar was er een weg terug… De Duelund mod is de laatste kers op de al o zo lekkere pudding.

Ik zou nu ook niet meer weten wat ik nog zou willen veranderen aan de ToneMaster. Ze spelen van ’s morgens vroeg tot ’s avonds en ik betrap me er regelmatig op dat ik wat langer blijf zitten dan bedoeling was. Heerlijk! Nee, als er iets niet ter discussie staat is het dit luidsprekersysteem.
Dick 

Hoe goed is de ToneMaster Reference?

Dat is natuurlijk een relatief begrip. Voor ons is het de beste luidspreker die we tot nu toe in huis gehad hebben. Zelfs op de High End show in München, waar het ene 'statement' na het andere voor bij komt, met totaal idiote prijzen, is onze eigen ToneMaster voor ons geen reden voor discussie. Dat is een rustgevend gevoel......

De ToneMaster Reference heeft een hoog rendement en een vriendelijke impedantie karakteristiek. Dat maakt hem geschikt voor laagvermogen buisversterkers. Maar ook onze SPEC speelt er op met twee vingers in zijn neus.... Naast de enorme ruimtelijkheid en precisie is het gehele geluidsbeeld innemend en emotioneel meevoerend. Van pinpoint gedoe is geen sprake. De ToneMaster zet een kamerbrede sound neer die zelfs tijdens het lopen door de luisterruimte volledig in stand blijft. Voor Dick en mij is dit de ultieme referentie luidspreker...

Marco Bouwer

Marco Bouwer is een ware luidspreker en platenspeler fanaat. Wanneer hij niet voor zijn luidsprekers zit, dan werkt hij wel aan een paar nieuwe. Onlangs heeft Marco de laatste hand gelegd aan een revolutionaire platenspeler arm.

2 thoughts on “Audio Creative ToneMaster Reference

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.