Het complete PhonoDude verhaal (deel 2)

Nawoord

Ik krijg soms vragen, ook afgelopen week weer, of er niet een e-choke, een elektronische schakeling waarmee een smoorspoel wordt gesimuleerd met een solid state gyratorschakeling, is te gebruiken als vervanger voor de klassieke smoorspoel. Natuurlijk kan dat. Een e-choke neemt weinig ruimte in en het zal evenals een klassieke choke een beduidende schonere voeding opleveren. Volgens sommigen schoner dan met een ‘ouderwetse’ smoorspoel. Dat kan, maar laat dan ook eens zien dat dat zo is, kom niet alleen met aannames.

Met de signaal/ruisverhouding die nu gehaald wordt is, zoals je hierboven kunt zien, helemaal niks mis en ligt al mijlenver, tientallen dB’s, onder de signaal/ruisverhouding van het vinyl zelf. Waarom je dan roomser dan de paus willen gedragen? Het uitgangspunt is om de PhonoDude buizenschakeling als pur sang buizenschakeling te houden, in de versterkerschakeling en in de voeding. Solid state als ondersteuning in de voeding voor de gloeidraden van de indirect verhitte buizen, uitstekend, maar in dit geval niet in de signaalweg. De voeding zit namelijk rechtstreeks in die signaalweg en is dus medeklankbepalend.

In een klassieke phonoversterker met buizen kies ik dus liever voor de vintage manier en niet voor een hybride opzet waarin buizen samenwerken met solid state elektronica, via solid state stroombron anodebelastingen e.d. Deze solid state elektronica hoor je namelijk altijd terug in het eindresultaat, dan kun je evengoed een compleet met opamps of met separate componenten een versterker bouwen.

Overigens ook niks mee. Ik heb niks tegen solid state, ik ken prima solid state (voor)verstekerkers, maar de PhonoDude is de PhonoDude, daar komen geen torren in. Bevalt een e-choke je oren wel primadelux? Geen punt, gewoon doen. Andere modificaties? Wees vrij om ze toe te passen, het is immers zelfbouwaudio waar we ons hier mee bezig houden. Modden, tunen, tweaken, desnoods compleet verbouwen en wat niet meer, laat je niet afremmen in je drang naar ‘verbetering’ en fantasie. Wat dat betreft hebben we een fantastische hobby. Maar je phonoversterker is daarna geen PhonoDude meer, dat moet je wel beseffen…

Pagina's: 1 2 3 4 5 6

Over Dick van de Merwe

Dick van de Merwe is een echte buizenveteraan. Zijn Triodedick zelfbouw projecten worden wereldwijd door hobbyisten gebouwd. Reeds vanaf 1997 deelt hij zijn kennis via geschreven en on-line media.

Reacties

  1. John van Gerven zegt:

    Hallo Dick,
    Dat is weer een mooi en duidelijk verhaal. Ik heb mijn Dude al een tijdje op de 6n3p-dr spelen en dat bevalt heeel goed. De gloei is iets minder mooi als de 5670 maar alla. 🙂
    Het enige wat ik mis aan je uitleg is de keuze voor 1uF / 400V in plaats van 0,47uF / 400V uit de vorige versie. Wat kan je hier over vertellen?
    Groet John

  2. Ik heb recent de laatste versie gebouwd,en kan hem iedereen aanbevelen.
    Na vele phonoversterkers in huis gehad te hebben tot 3000€ Was ik eigenlijk
    nooit helemaal tevreden.
    Met deze phonodude versie is het in 1 woord “muziek”en beleef ik alle platen weer opnieuw.
    Mijn complimenten voor het vele werk wat er de afgelopen jaren in heeft gezeten,van het door ontwikkelen tot het matchen van de toegepaste componenten.
    Dit hoor je gewoon terug,en de ontwikkeling op deze manier zou een commercieel apparaat waarschijnlijk onbetaalbaar maken.
    Dick & Marco…ga zo door!!

  3. Jan Geert zegt:

    Grappig, ik heb een paar jaar geleden een paar van precies die CinMag trafo’s op de kop getikt met het lange-termijn plan om ze in te bouwen in….. een nog te bouwen phonodude!
    Daar ben ik dan nu mee bezig.

    Groet, Jan Geert

  4. Ioannis Liverezas zegt:

    Hi Dick,

    A couple of questions regarding the new schematic:
    * The output coupling capacitor has been changed from 0.47u to 1u to achieve lower cutoff frequency with the next change?
    * Why are the 5755 feeding capacitors changed from 47u to 22u?
    * What is the difference of connecting the heater supply to the common earth via C5 compared to previous version that it was connected to a voltage divider of 220K/82K? Is this required for the LM317 or does it give better performance?

    Best regards!

    • Hello Ioannis,

      All changes that you mention here are primarily not critical to the sound quality. An amplifier design is subject to evolution, which is the reason for the changes.

      • Ronny Bakker zegt:

        Hallo Dick,

        ik ben wel benieuwd naar het antwoord op de vraag van Ioannes betreffenede het niet liften van de gloeispanning. Laat je hem nu zweven?

        Ronny

        • Ronny,

          Ioannes kan geen Nederlands lezen, maar het is meer dan eens te lezen in mijn andere zelfbouwversterkerverhalen.
          Optillen via een weerstanddeler is altijd een compromis. Je tilt de spanning op een niveau dat ruwweg tussen massapotentiaal en spanningpotiaal van de bovenste buis ligt.
          In de jaren 90 was ik echter vaste lezer van het onvolprezen USA DIY audiomagazine ‘Sound Practices’. Daarin las ik eens over een klassieke methode om alleen via een condensator te ontkoppelen. AC signalen ‘zien’ dan het massapotentiaal, terwijl er voor DC tussen de gloei en kathode van de buis geen hoge verschilspanning ontstaat.
          Zou je geen ontkoppelcondensator gebruiken dan krijg je geheid een vervelende brom uit je luidsprekers. Mét de ontkoppelcondensator is de brom als sneeuw voor de zon verdwenen en even ver weg gezakt als met een rechtstreekse koppeling van de gloeidraad/ gloeivoeding naar massa.
          In de 15 jaar dat ik dit nu gebruik blijkt het een erg veilige methode te zijn. Maar zoals ik al vertelde: ik heb het niet zelf bedacht. Dat heeft waarschijnlijk een heldere geest in de jaren 40 of 50 als gedaan…:-)

  5. Wijnand Kuijt zegt:

    Beste Dick en Marco,

    Wat een leuke en informatieve site! Ik lees met veel plezier hoe jullie voor de zelfbouwer interessante projecten weten samen te stellen. Erg leuk en mijn welgemeende complimenten hiervoor. Ga zo door! Ik overweeg zelf de kit-versie van de Phonodude 2014 te gaan bouwen.

    Naar aanleiding daarvan heb ik nog wel klein aantal vraagjes:
    1. Hoe moet ik de kwaliteit van de Phonodude inschatten tov commerciele apparatuur die kant en klaar op de markt aanwezig is ? Ik draai nu met een Transrotor Phono (700 euro). Kan ik de Dude vergelijken met commerciele phono trappen van 3000 euro en meer ?
    2. Waarom is gekozen voor een EZ81 en niet voor een wat aantrekkelijker ogende andere gelijkrichter (bijvoorbeeld GZ34) ?
    3. Er is niet gekozen voor afgeschermde bedrading van de schakeling naar de RCA in-en uitgangen ? Waarom niet ? Met is toch minder bromgevoelig ?
    4. Hoe stil is de buizenschakeling qua brom/ruis ? Ik draai met een Jericho 08 hoornsysteem (97 dB gevoeligheid) en daar hoor je vrij veel ruis op bij buizenamps/phono stages.

    Met vriendelijke groet,

    Wijnand

    • Hallo Wijnand,

      Het is altijd een beetje moeilijk om je eigen product te vergelijken met andere kant en klaar apparaten. Het wordt dan zo snel preken voor je eigen parochie (‘wij van WC Eend adviseren iedereen WC Eend te gebruiken’). Zelf zeg ik: zet iedere phonopre er maar naast. Daarnaast heb ik berichten van gebruikers mogen krijgen die de dappere PhonoDude gerust met een vele duizenden euro RIAA voorsterker durfden te vergelijken.

      Een EZ81 is een gelijkrichtbuisjes die bedoeld is voor lage stromen zoals in een buisvoorversterker gevraagd wordt en dus heel goed op zijn plek in de PhonoDude voeding. De grote GZ34 is in de eerste plaats voor een eindversterker schakeling bedoeld.

      De in en uitgangsdraden zijn strak getwist, wat voor de noodzakelijke afscherming zorgt. De laatste versie van de PhonoDude is zo mooi stil dat die zelfs op de supergevoelige Klipschorn van Marco geen enkel ruis of bromprobleem laat horen. Ook aan de metingen kun je aflezen dat brom bij de PhonoDude totaal geen issue is.

  6. Is er een mogelijkheid om een complete zelfbouw kit te kopen?

    • Marco Bouwer zegt:

      We zijn druk bezig om de kit samen te stellen. Een nieuwe behuizing en een aamtal mechanische verbeteringen zijn in de maak. Binnenkort hoor je meer van ons.

  7. Richard zegt:

    Hoi Dick, ik ben van plan om de 5755 buis te vervangen met een 6SL7 aangezien de 5755 als miniatuur vervanger gedacht is voor de 6SL7. Denk je dat het ‘klankmatig’ veel verschil zal maken??

    • Ha Richard,

      De 6SL7 lijkt elektrisch gezien grotendeels wel op de 5755 buis, maar mist net die eigenschappen die hem zondermeer voor de eerste trap van de PhonoDude geschikt maakt. Het zal onder andere een aanpassing in het kathodecircuit vergen. Je kunt de 6SL7 niet rechtstreeks met kathode aan massa gebruiken, waar de 5755 juist voor ontwikkelt is.

      Met een 6SL7 is de PhonoDude geen PhonoDude meer…

  8. Joris Weijters zegt:

    Hoi Dick,

    Ik wil de phonodude gaan bouwen, nu wil ik ook een nieuw element kopen, dat zou wel eens de Benz micro silver kunnen worden, een MC element met een output van 2mV heeft de phonodude hiervoor voldoende versterking? Is het verstandig de 5751 als eindbuis in te zetten, deze heeft toch een hogere gain?

    Met vriendelijke groet,

    Joris

    • Hallo Joris,
      Ik heb hetzelfde element in mijn Thorens TD160, dat werkt perfect op PhonoDude.
      Je kunt wel even wat experimenteren met een wat lagere afsluitimpedantie, zo rond 10 kOhm, dat komt de weergave bij hoog output elementen vaak ten goede.

      • Joris Weijters zegt:

        Hoi Dick,

        Bedankt voor je antwoord. Ik zal experimenteren met de afsluit impedantie.
        Ik vond in de datasheet van de 5755 nog een heater ballast resistor each lead van 35Ohm. Jij past deze niet toe in het voedingsschema. Is het verstandig deze weerstanden op te nemen?

  9. marc hendriks zegt:

    beste dick
    enige jaren geleden heb ik de phono dude gebouwd en ook de voorversterker waarvan ik de naam even niet meer weet
    wat ik wel ondervind is dat de volume bij een lp veel lager moet worden ingesteld dan bij cd
    ik heb ecc83 buizen er in zitten omdat toen het verhaal zo werd verteld op jou eerdere site
    nu heb ik nogmaals gelezen dat jij een aanpassing gemaakt heb ivm de grote versterking in de 2e trap
    nu ik er aan zit te denken om mijn mm element te vervangen door een mc heb ik mijn vraag
    kan je door de hogere versterking zonder stepup trafo werken
    in mijn ogen zou ik dan met iets minder verzwakking in de volume knop de platen kunnen draaien of krijg ik dan veel ruis
    ik hoor graag van je wat ik fout kan doen of goed

Laat wat van je horen

*