Column 9 Oktober: Gedachtenkronkels….

432 Hz?

Al enige tijd zijn er op internet, en vooral op facebook, heftige discussie gaande over muziek gepitched op A=432 Hz in plaats van A=440 Hz. Jaren geleden is ooit afgesproken dat instrumenten gestemd worden op A=440 Hz. Er is een groep mensen die er voor pleit dit terug te brengen naar 432hz omdat dit een natuurlijke frequentie is die in overeenstemming is met ons lichaam.

Stukje Bach2Eén ding moet mij het hart. De groep is nogal fanatiek. Nou is daar niets mis mee maar de manier waarop vind ik ronduit vervelend. Ze proberen je het gevoel te geven dat er achter de beslissing om 440 Hz te kiezen een hele complot theorie schuilt. Alsof willens en wetens de mensheid wordt bedreigd. Ook krijg ik het gevoel dat mensen die een andere mening zijn toegedaan niet worden gehoord en letterlijk worden omschreven als ongelovigen. Als het om een geloofsovertuiging of politieke partij zou gaan zou de term extremistisch bijna van toepassing zijn.

Toch maar eens wat verder in verdiepen..

Maar uit nieuwsgierigheid ben ik mij er toch eens in gaan verdiepen. Over het hoe en waarom is ondertussen genoeg geschreven. Tijdens het luisteren naar muziek die terug gebracht was viel mij meteen op dat ik het een beetje saai vond klinken. Ik kreeg een voorbeeld bestand van Nothing Compares 2 you van Sinnead O Connor. Overduidelijk is dat de begeleidende synthesizer strings een beetje zweverig word. En zoals eerder gezegd saai, je kruipt niet meer op het puntje van je stoel.

Misschien is het juist die niet perfecte harmonie met ons lichaam die muziek zo lekker maakt. En spannender omdat je hersenen veel actiever zijn. Ik herinner mij een interview met Menno van der Veen waarin hij verteld wat bijvoorbeeld de natuurlijke ruis die in vinyl zit met ons doet. Je luistert veel actiever en de beleving is veel intenser. Deze gedachtengang word bevestigd als ik de 432 Hz theorie voorleg aan muzikanten.

Warm bad

In mijn werk heb ik dagelijks te maken met muzikanten van allerlei pluimage. Van punk tot klassiek, van leraar tot leerling, van hobbyist tot professional, en van bekend in de hele straat tot wereld beroemd. Wat meteen opvalt is dat plat gezegd het de gemiddelde muzikant worst zal wezen. De meestal klassiek geschoolde muzikant die er wel over nagedacht heeft hebben eigenlijk allemaal een andere opvatting. Niet omlaag naar 432 Hz maar omhoog naar 442 Hz! Het maakt de muziek levendiger en meer open. Een beetje spanning en frictie vinden wij blijkbaar lekker. Als je in een bad gaat zitten die exact even warm als je eigen lichaam heb je het koud. Een paar graden warmer en het is lekker!

Evert Aaij

Evert is een gepassioneerd muziek liefhebber en heeft een brede kennis van vinyl en klassieke platenspelers.

  • Aanvullende kronkels:
    Ik heb daar ook een beetje meegespeeld, met Protools en met Logic…Een track genomen en dat (de techniek staat voor niks) verandert naar een andere toonhoogte (lees 432hz). Het blijft electronisch manipuleren van een eerder opgenomen track (is er dan ook toevoeging van Jitter of wat voor vervorming dan ook?).
    Ik moet wel eerst zeggen dat het nog steeds een groot verschil uitmaakt m.i. of ik b.v. mijn viool eerst op een toonhoogte stem en dan ga spelen, of dat ik het “omzet” van 440 naar 432 hz. Mijn viool klinkt echt anders als ik haar net iets hoger en of lager stem. Maar ook de luchtvochtigheid en andere factoren spelen een rol (luchtdruk die nte als 432 mee resoneert?). Ik denk dat het “electronisch omzetten van files” echt appels met luchtkastelen vergelijken is (jaja ik weet het, niet eens met peren!). Wil je echt een gedegen onderzoek, dan wil ik ook alleen maar opnames die op 432 gemaakt zijn (letterlijk zo gestemd) en die op 440 gestemd zijn, b.v. een andere take, maar dezelfde muzikanten? Maar ook dat zal nooit een eerlijk vergelijk zijn. Wat wel zeker is, in de Barok waren er verspreid over Europa diverse stemmingen van 415 tot 465 hz…..alles met zijn pro’s en contra’s. Laatst speelde ik met mijn ensemble in een theater in Zutphen, wij voor de pauze en na de pauze een werk van Orff. We zouden dezelfde vleugel gebruiken….en we werden keurig van tevoren gebeld of het een probleem zou zijn als deze op 442 gestemd zou zijn (ivm accordeon) want dan klonk het sprankelender……
    Een bekend fenomeen, dat Yehudi Menuhin in een van zijn boeken beschrijft, is dat een concertviolist zijn viool net iets “hoger” stemt dan het orkest, om net iets meer helderheid/ volume te krijgen……

  • Het hele 432Hz verhaal is natuurlijk de reinste kolder. Allemaal heel leuk bedacht natuurlijk, maar uiteindelijk gebaseerd op wat gegoochel met getallen. 432Hz levert rekenkundig een mooi kloppend plaatje met en verdeling van de frequenties binnen een toonladder met gehele getallen. Tonen gebaseerd op de 432Hz afstemming zou hierdoor magische eigenschappen bezitten. Het zou de natuurlijke “stemtoonhoogte” in het universum zijn. Waarom het de natuurlijke stemhoogte is heb ik echter nog niet kunnen vinden. Google het maar eens. Heel veel sites die er melding van maken, maar nergens waarom. Allemaal elkaar copy/paste nablaten zonder eens zelf kritisch na te denken. Op sommige sites kun je vinden dat het een gunstig effect heeft op je chakra’s. Esoterisch geleuter.
    Zoals Jan in een eerdere reactie al aangeeft zijn er in het verleden heel wat verschillende stemmingen geweest. Enkele daarvan waren op 432Hz, maar konden van 400 (soms nog lager) tot 480Hz gaan. De bewering van de 432Hz beweging dat de meeste instrumenten in vroeger tijden op 432Hz waren gestemd is dan ook niets minder dan een bedrieglijke misleiding. Er wordt hier en daar op forums zelf beweerd dat de nazi’s verantwoordelijk zijn voor de 440Hz afstemming omdat die afstemming de mensen uit harmonie brengt met de natuurlijke resonantie van het universum en ze daardoor makkelijker te controleren zijn.. *zucht* Voortaan maar muziek luisteren met aluminium folie op mijn hoofd en in mijn oren.
    Terecht was dan ook de kritiek van Marco Bouwer over de 432Hz beweging in zijn artikel over de X-fi 2013 audioshow.

  • hoi ik ben piano stemmer/technieker van beroep heb audio als hobby.

    ik geloof zeker dat het stemmen op een andere referentie frequentie effect op de beleving van de muziek wal hebben, maar of dit ten gevolge is van de lagere toon hoogte durf ik niet te zegen.
    wel kan ik zegen als je het instrument deze 8 Hz lager stemt dat de snaarspanning ongeveer 3 procent lager uitvalt. hierdoor kommen neemt de inharmonicitijd af. dit houd in dat de boventonen dichter bij hun theoretische waarde komen te liggen. daarnaast zal de druk op de zangbodem/klankblad afnemen waardoor deze zich ook weer anders gaat gedragen.

    persoonlijk heb ik meer iets voor een middentoons stemming.
    hierbij wordt uit gegaan van 1 grondtoon waar alle intervallen zuiver/rein op worden afgestemd. omdat er elke toonsoort een andere grondtoon heeft houdt dit in dat voor elke toonsoort ook een andere stemming gelegd moet worden. voor een viool of trompet is die niet echt een probleem voor een piano of orgel is dit erg veel werk en voor een gitaar is dit onmogelijk.

  • Prachtige discussie. Vooral de constatering van Evert dat je soms het idee krijg met een sekte te maken te hebben. Ik denk dat dit komt omdat mensen allemaal naar verschillende dingen luisteren.
    Ik bedoel: Je kunt je aandacht op iets richten en dan zal je gehoor, net zo als je zien, al haar aandacht daar op richten. De rest wordt genegeerd. Een kleine verandering kan de aandacht afleiden, waardoor je iets anders/nieuws hoort dan waar de aandacht op was gericht. Illusionisten maken van dit fenomeen heel veel gebruik. Hun objecten worden aan de lopende voor de mal gehouden door dit fenomeen.
    Bij gehoor zie je hetzelfde wanneer je iets in de audioketen verandert. Daar waar je aandacht altijd op was gericht, en wat je erg waardeerde, krijgt een verschuiving door iets wat die aandacht verstoort. Je hoort, dankzij dat nieuwe component, iets nieuws in je muziek. Is dit component dan beter dan het vorige?
    Nee, het verlegt je aandacht van horen.
    Ik denk dat in deze discussie een soort gelijk mechanisme aan het werk is, waardoor de hoorders het wel nooit met elkaar eens zullen worden. Daarnaast speelt nog de gedachte dat wij het perfect gehoor hebben en alles horen wat er aan geluid op je afkomt. Uit bovenstaande zal duidelijk zijn dat ik daar helemaal geen vertrouwen in heb. Je hoort gewoon dat wat je mooi vindt, heel selectief, en daar gaat je aandacht naar uit. Net zo goed als wanneer jij door zo’n illusionist gevraagd wordt mee te doen aan één van zijn experimenten je er met beide ogen in zult tuinen.
    Je zult eerst uit moeten kunnen uitspreken waar je aandacht op gevestigd was, dan pas kun je aangeven wat je hoort en wat je niet hebt gehoord.
    Met vriendelijke groet
    Theo Foekens

  • helemaal mee eens theo, daarnaast achter ons gehoor zit onze brein. verwachtingen spelen een grote rol. bv een dure kabel die er indrukwekkend uitziet zal van invloed zijn op onze perceptie. maar ook een interessant verhaal over een product kan van invloed zijn in onze perceptie zonder dat we dit verhaal hoeven te begrijpen. daarnaast, geluid wordt bepaald door luidheid en frequentie, een gering verschil in luidheid (volume) kan allerlei superlatieven losmaken in de brein. de high end business concentreerd zich vnl. op de verwachtingen ( bv. jitter: niet van invloed anders zou geen enkele audiofiel naar een draaitafel luisteren) en het uiterlijk. kortom: veel heeft te maken met geloven en feiten zijn vaak niet aan de orde. gr hendrik

  • Om perceptie nu alleen op te hangen aan verwachtingen en psychologie gaat mij wat te ver en doet veel af van wat het gehoor ons biedt. De dimensies waarbinnen wij auditieve verschillen kunnen waarnemen, zijn vierledig:

    – toonhoogte (pitch)
    – luidheid (intensiteit)
    – klankkleur of timbre (de viool vs. de gitaar)
    – lokalisatie (minder fijn ontwikkeld, maar bepaald door drukverschillen tussen het linker en rechter oor)

    Zo is de resolutie waarbij ons gehoor verschillen in frequentie kan waarnemen redelijk hoog, namelijk 0.2%, terwijl een halve toon op een piano 6% verschilt. (2Hz in het middengebied) Het zachtste geluid dat een mens kan waarnemen heeft een luchtdruk van 20 microPascal !!!

    Nu is het wel zo dat wij tussen de 20Hz en 20KHz -of- 20Hz en 15KHz frequenties ervaren als geluid, maar dat zegt weinig over de waarneming van frequenties over een breder spectrum. Zo is infrageluid niet hoorbaar, maar je krijgt er (bij langere blootstelling) wel hoofdpijn van of wordt je er misselijk van. Bij frequenties ver boven de 20KHz kan zelfs een pijngrens bereikt worden. Daaruit blijkt dat het brein wel iets doet met deze ‘niet hoorbare’ signalen.
    Het brein heeft dus een belangrijke functie (nogal een open deur) maar de perceptie van het brein bij het ontvangen van auditieve signalen, gaat ver boven datgene wat wij horen als muziek binnen het bekende frequentie bereik.

    Natuurlijk komt er ook op individueel niveau ook nog wat bij kijken, want o.a. je fysieke- en geestesgesteldheid heeft ook een belangrijke factor in wat je hoort, wil of kunt horen.

    Met andere woorden: Het horen, beluisteren, beleven en classificeren van muziek is zo complex en is van zoveel zaken afhankelijk, dat het afdoen van al dan niet hoorbare verschillen als ‘iets voor audiofielen’ volgens mij niet op zijn plaats is.

  • Beste Peter, Een leerzame les maar niet direct een reactie op mijn commentaar. Waarom ervaren wij verschillen tussen versterkers, cd speler en zelfs connectoren? Zouden wij op basis van een blinde test een interlink kopen van 1000 euro ? Sterker nog: zijn we in staat om twee goede/neutrale ( vlakke frequentierespons) versterkers die binnen hun specificaties werken ( zonder clipping) te onderscheiden bij exact hetzelfde volume ? De audiofiel vind het leuk om te vergelijken, te veranderen, een nieuwe kabel aansluiten is spannend.. wat zal het effect zijn ? Prima natuurlijk maar deze ervaring staat haaks op de opname in de studio en het mengpaneel.

    • Hendrik, Dan heb ik goed nieuws voor je. De meeste versterkers die hier langskomen, fabrikant, Klasse A, B, D, het maakt niet uit, met de frequentierespons is zo recht als een liniaal, hebben allemaal, op een uitzondering na allemaal hun eigen klankkarakter. En dan heb ik primair niet over beter of slechter, maar anders.

  • Dag Hendrik,

    Mijn reactie haakt vooral in op het in hokjes duwen van ‘audiofielen’ en het veralgemeniseren van zaken bij het maken van een punt.

    Voor wat betreft de hoorbaarheid van wijzigingen en in het bijzonder van kabeltjes…

    Je hebt gelijk. Ik heb dit opiniestuk in het begin regelmatig gelezen, maar kijk de laatste tijd vaak alleen naar de laatste nieuwe reacties, wat meteen een aardig brugje is naar iets wat overeenkomt met jouw stelling.

    Mijn zoon heeft pas een stereo aangeschaft waarbij de eindversterker gelust is met een DSP. Als je puur op gehoor probeert de juiste instellingen voor de equalizer te vinden, dan lijken veranderingen verbetering te brengen, maar er blijft constant iets irriteren. Als je vervolgens de versterker uitzet, een minuutje in stilte zit en de versterker zonder equalizer weer laat spelen, kom je er achter, dat dit het juiste muziekbeeld (en rust) geeft.
    Dus inderdaad: niet elke verandering die in eerste instantie een verbetering lijkt, is een verbetering. Daar zit hem dan ook de crux. Wie staat daarvoor open en draait een (dure) verandering nog terug om een objectief vergelijk te kunnen maken?

    Kabeltjes: ALS er een verschil te horen valt, kun je je afvragen in hoeverre dit wenselijk is en in welke mate het geweld doet aan het bronsignaal. Een goed geconstrueerde kabel met afscherming die aan de juiste kant aan massa is gelegd en goede contacteigenschappen heeft, hoeft niet meer dan een paar euro te kosten.
    Zelfs als je iets hebt met zilverdraad en je maakt de interlinks zelf, dan hoeft het nog niet veel te kosten. Prijzen van interlinks tot € 1.000 slaan nergens op.
    De keerzijde is, dat als je al ergens het verschil kunt maken, dit in het traject vanaf de bron t/m de voortrap plaats moet vinden. Daar waar het nog gaat om kleine signaalspanningen kan wel het verschil gemaakt worden (vooral in negatieve zin)

    Zelfgemaakte zilveren interlinks hebben mijn voorkeur. Het doet ‘iets’ aan de randen van mijn gehoor. Dat is overigens invulling van een persoonlijke smaak en zelfs als het niets zou brengen, gaat er ook niets mee verloren.
    Op basis van de geleidende eigenschappen zou het in elk geval theoretisch een voordeel moeten brengen. Misschien dat de kleine details iets nadrukkelijker worden neergezet….maar inderdaad: het zit allemaal in de marge en voor de meeste mensen is dat geen honderden of duizend euro(s) waard.

    Zaken die wel zin hebben (zo is mij door veelvuldig proberen en luisteren gebleken), zijn bijvoorbeeld (ont)koppel condensatoren en weerstanden. Juist door veel te wisselen en de rust te nemen tussen wisselingen in en terug te keren naar vorige implementaties, kun je tot een redelijk objectief resultaat komen. Uiteindelijk heb ik ervoor gekozen om een interstage te gebruiken i.p.v. een condensator, want je ontkomt bijna niet aan kleuring.

    Misschien kun je de situatie dan ook beter omdraaien: uitgaande van een optimale weergave, zijn er componenten of infrastructuur-elementen die afbreuk doen aan het origineel. Het gebruik van alternatieven kan (delen van) het afbreukprobleem verkleinen of compenseren.

    Eén ding staat vast: De weergave kan nooit beter worden dan de neerslag van de originele opname op een muziekdrager. Op zijn best pas je de weergave aan naar je persoonlijke voorkeuren.

    CD-spelers en/of versterkers zijn een discussie van een heel andere orde. Maar als je al niet gelooft in de invloed van componenten op de weergave van muziek (in mijn geval in een buizenversterker) dan heeft een discussie over samengestelde systemen niet veel zin.

    Peter

      • Beste Dick, Geef mij eens 1 reden wat deze prijs rechtvaardigt ? Kabels zien er steeds meer uit als sieraden met fraaie kleurtjes, geheimzinnige doosjes (mooi hout doet ‘t goed) of connectoren zo fors en dik dat ze niet meer achter je meubel passen. Quasi technische onzin verhalen erachter doen de rest en de man is verkocht.

        • Hendrik, De vraag was niet zo moeilijk: alleen óf er ook werkelijk wel eens naar een betere bekabeling is geluisterd in vergelijk met de eigen verbindingen.
          Tot nu toe lees ik alleen maar vooroordelen. Het is net zoiets als ik een auto af zou kraken die ik never nooit zelf zou kunnen veroorloven en er zelfs nog nooit naast heb gestaan, laat staan er een blokje mee rond heb mogen rijden.

  • Beste Dick , maar ook Hendrik,

    De discussies bij de reacties op AC gaan een heel verkeerde kant op.
    Het oorspronkelijke onderwerp van Evert gaat over 432/442 Hz.
    Degene die hier na jaren weer nieuw leven in probeert te blazen gaat daar volledig aan voorbij, maar lijkt alleen maar graag te willen schrijven over audio, maar dan ook op een manier die nogal eenzijdig en ook belerend is, prima als je dat op je eigen site wilt doen, Audio Creative, de naam geeft het al aan, gaat over onderzoekend met geluidsapparatuur bezig zijn, alles is goed als je er zelf van geniet, maar leg niet je mening aan anderen op, als je een column schrijft moet alles technisch waar zijn, moet het natuurkundig kloppen, als je er ergens op reageert mag je er naast zitten, dan legt een ander die er meer van af weet je wel uit hoe het wel zit , is leerzaam, zo was het voeger op school ook, naar anderen luisteren mag toch niet zo moeilijk zijn?.
    Ik zie het als onrust stoken, ik vraag me af of sommige personen dit als een (echte) hobby zien of dat ze het leuk vinden om telkens aanvallen op audiofielen uit te moeten voeren, lijkt steeds meer op audio atheïsme, heel erg kinderachtig, waarom is dat?, mag iemand geen 2.000,-€ aan een setje kabels uit geven?, dat bepaal je lekker zelf!, echt zielig wat hier gebeurt, het is nog net geen welles nietes.
    Oh, en nog iets, waarom mag je in een vergelijking niet weten wat je vergelijkt?, waarom moet je alles blind doen?, je maakt audiofielen er niet belachelijk mee, alleen jezelf als je dit soort dingen opschrijft.
    Ik zie nu iedere keer dezelfde stokpaardjes de vernieling in gereden worden, het is niet leuk meer, het gaat van kwaad tot erger, op tijd kappen voordat de reactie pagina doodziek is geworden.

  • >