Column 30 december 2013

PCB of hardwired?

Nieuwe PhonoDudeBuizenschakelingen vind ik zelf echter nog steeds het het mooiste als de montage hard-wired is. De buis, met de buishouder, lijkt ook gemaakt om van punt naar punt te bedraden. In de industrie zie je de hard-wired techniek hoofdzakelijk nog bij de duurdere en/of exclusieve versterkers. Het is tijdverslindend en bewerkelijk, deze montagetechniek, maar het punt tijd telt voor ons zelfbouwers uiteraard niet of in ieder geval veel minder.

Hard bedraden geeft, tenminste, als het goed gedaan wordt, met nette goed doorgevloeide soldeerlassen, ook de meest duurzame resultaten. Met andere woorden, de constructie kan jaren en jaren mee en heeft niet zelden de levensduur van een goed verzorgde papegaai.

PCB’s met buizen, en dan met name de eindbuizen er op gesoldeerd verouderen sneller door de in de buisaansluitpennen gegenereerde warmte. En daarbij: met de relatief weinige onderdelen die je in de regel in een buizenbak vind is het kort door de bocht van punt naar punt bedraden toch vrij recht toe recht aan, daar heb je helemaal geen PCB voor nodig.

Na de PhonoDude komt de Classic Three regelversterker aan de beurt. Opvallend genoeg denken veel mensen dat dit een moeilijker project is dan de kleine PhonoDude. Nou, vergeet het maar, de Classic Three is niet alleen overzichtelijker door het geringere aantal componenten, maar ook door de ruime opzet een nog groter feest om te bouwen.

RIAA correctie in een blokje

Het RIAA correctiefilter bijvoorbeeld, is zo’n tros met onderdelen waar mensen snel op vastlopen. De componenten worden gemakkelijk verwisseld waardoor de RIAA curve(totaal) niet meer klopt. Zoiets geeft stof tot nadenken. Dit moet simpeler en nauwkeuriger kunnen. De uiteindelijke gehaalde kwaliteit van een Phonovoorversterker is immers zwaar afhankelijk van de juiste correctiecurve, en misschien nog wel belangrijker, een curve die bij beide kanalen onderling ook minimale afwijkingen vertoont.

De hersenen worden gekraakt, de raderen draaien en wat er uiteindelijk uitrolt is een blokje met zes draden die simpel op de juiste plek in de schakeling worden gesoldeerd. Niet alleen gemakkelijk, de componenten in het RIAA circuit zijn allemaal vooraf ook op minimale afwijkingen geselecteerd, absoluut en onderling per kanaal. Dat levert een RIAA curve op die binnen hele nauwe grenzen blijft.

Dat zie je niet vaak bij een phonoversterker met buizen. En helemaal niet als de belangrijke filteronderdelen niet vooraf geselecteerd worden en gewoon standaard van de plank worden gepakt. Nu vraag je natuurlijk af hoe zoiets te matchen is. Daar is weinig geheimzinnigs aan: je koopt enkele tientallen condensatoren en weerstanden van de types die je nodig hebt en meet alle componenten zorgvuldig met hulp van een RCL meter. Zelf schrijf ik de gemeten waarde op de condensator om er vervolgens strakke paartjes uit te selecteren.

Het is even werk, maar de beloning is er naar. De onderdelen worden daarna weer samen gesteld tot het RIAA filter, gemeten en in een eigen behuizing gegoten. Het resultaat het: ‘A-C ultra high precision PhonoDude RIAA correction circuit’. Of dacht je dat dit soort kretologieën alleen door fabrikanten kunnen worden bedacht… Maar het mag gezegd worden dat dit magische bouwsteentje de bouw van de PhonoDude schakeling een stuk simpeler en overzichtelijker maakt.

Lang leve de koningin!

Een eigen 300B singel ended versterker bouwen blijft voor veel mensen hét audio nirvana. De koningin onder de eindbuizen blijft een fenomeen en gelukkig is er anno nu een ruime keus aan 300B buizen waarbij de meest voordelige merken al een eersteklas resultaat geven. Na de PhonoDude en Classic Three DIY pakketten, komt een nieuwe 300B versterker op basis van de Little Ceasar, aan de beurt. Daarvoor is inmiddels al een buitengewoon mooie nieuwe uitgangstransformator ontwikkeld en gemaakt. En wees gerust: de prijs zal zeker realistisch blijven.

Natuurlijk niet alleen met buizen

Wat daarna komt? Wie weet… Als Marco en ik bij elkaar zitten is er nooit een tekort aan nieuwe ideeën, alleen mochten de dagen van ons 36 uur duren. Heb je als lezer ook ideetjes van wat je eigenlijk nog mist? Gewoon vertellen. Wie weet wat er nog uit voort komt. En heb je al een versterker, luidspreker of wat dan ook voor een audio apparaat gebouwd en wil de zelfbouw ervaringen daarover best graag delen met anderen? Doen, zou ik willen zeggen. We geven daar graag de ruimte voor.

De buis is natuurlijk een dankbaar gebied voor de DIY’er, maar er zijn minstens evenveel mannen, en anno 2014 hopelijk ook vrouwen, die met het ontwerpen en bouwen van solid state audio bezig zijn. Met niet zelden hele mooie resultaten.

En wat dacht je van de snelle ontwikkelingen van de klasse-D versterker techniek? Ook daarmee kun je als zelfbouwer goed aan de slag gaan. Hoe gecharmeerd Marco en ik ook zijn van buizenbakken, we zullen nooit onze ogen sluiten voor mooie solid state apparatuur. Oogkleppen, kant en klaar of als zelfbouwkit, zul je tevergeefs zoeken in ons shopje… alleen met een wijde blik op de audiowereld kun je jezelf verbeteren en nieuwe boeiende dingen zien. Er zijn immers vele wegen die naar het Rome van de audio leiden.

Er rest me nu alleen nog om iedereen een fijn, muzikaal en bovenal gezond 2014 toe te wensen!

Dick van de Merwe

Dick van de Merwe is een echte buizenveteraan. Zijn Triodedick zelfbouw projecten worden wereldwijd door hobbyisten gebouwd. Reeds vanaf 1997 deelt hij zijn kennis via geschreven en on-line media.

2 gedachten over “Column 30 december 2013

  • 04 januari 2014 om 00:05
    Permalink

    Dick, ook een gezond en luisterrijk 2014 toegewenst.
    Geldt natuurlijk voor allen die aan deze website meewerken.

    Groet,
    Jan

    Beantwoorden
  • 04 januari 2014 om 21:41
    Permalink

    Hallo,
    Als eerste mijn complimenten voor de fraaie website met goed gevarieerde ontwerpen die
    Lekker weglezen , en niet alleen zijn voorbehouden voor de doorgewinterde technici .
    Dit gezegd hebbende kan ik niet wachten om de phonodude te gaan bouwen.
    Ik heb een eerdere versie in huis gehad,en deze beviel me zeer goed.
    Het feit dat dit ontwerp al vele jaren wordt toegepast zegt wel iets over de kwaliteit.
    Ik heb een fraai loopwerk staan,maar door het kunnen verkopen van mijn commerciële phonotrap
    Kan ik dus op dit moment geen platen draaien.
    Is er al iets bekend wanneer de phonodude kit in 2014 verkrijgbaar is?

    Muzikale groet,
    Willard Edel.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.