De Linkwitz Orion open baffle luidspreker als zelfbouw project.

Linkwitz Orion zelfbouw luidspreker

orion-1-35De ‘eenvoud’ van een open baffle luidspreker. Wat kan er nu eenvoudiger zijn dan een open baffle luidspreker, zou je zeggen. Een plank, een paar gaten en set luidsprekers. Een kind kan de was doen, toch?

Open baffle luidsprekers spreken veel audioliefhebbers tot de verbeelding. Dit komt mede door de onbekendheid van deze speakers. Er zijn dan ook niet echt veel commerciële ontwerpen op de markt. Luidsprekerbouwer Jamo heeft een aantal types op de markt gebracht met het Jamo Reference 909 als topmodel. Er worden dan ook nog wel wat eisen gesteld aan de filtering en versterking van dergelijke speakers. Een systeem met gebruiksaanwijzing zeg maar en zeker niet voor iedereen weggelegd.

Jamo R909
De voordelen

Het grote voordeel van een open baffle luidspreker is natuurlijk de kastkleuring. Dat wil zeggen het gemis van kastkleuring. Nu is kastkleuring niet zo heel erg, als het goed uitgebalanceerd is. Echter leert de ervaring dat dat niet altijd zo is.
Een goed geconfigureerd open baffle luidsprekersysteem klinkt als een goed ontworpen elektrostaat. Open, veel detail, snel en ruimtelijk.

De nadelen

Het is niet zo eenvoudig een goed open baffle speaker te ontwerpen. De grootste valkuil zit hem in de laagweergave tot pak hem beet, 120 Hz. Zonder kast verlies je daar zoveel energie dat het laag bijna volledig verdwijnt. Met als gevolg een dun en iel klinkende speaker. Er moet dus stevig en vaak actief worden gecorrigeerd. Een ander nadeel is de versterking. Elke unit heeft eigenlijk zijn eigen versterker nodig.
Dit betekent dat er een meerkanaalsversterker moet worden gebruikt. Het even veranderen van versterker is er dan ook niet bij. Het maakt een open baffle luidspreker een redelijk star luidsprekersysteem. Dat is voor veel mensen niet eens zo’n groot punt, want als het eenmaal goed klinkt en is ingeregeld, hoef je er ook niets meer mee te doen. Nou ja, gewoon lekker muziek luisteren dan.

Linkwitz Orion luidspreker

Ik ben al een paar jaar geïntrigeerd door een dergelijk systeem dat ik de stoute schoenen heb aangetrokken om een goede open baffle luidspreker te gaan bouwen. Maar niet zomaar uit het blote hoofd. Nee, één van de beste open baffle luidsprekers is het ontwerp van Siegfried Linkwitz. Siegfried Linkwitz

Siegfried Linkwitz?

Linkwitz Pluto luidsprekerDie naam heb ik eerder gehoord, hoor ik je zeggen. Dat klopt, het is de man achter het Linkwitz-Riley filterkarakteristiek, welke in veel speakerontwerpen gebruikt wordt. Daarnaast zijn er nog verschillende karakteristieken mogelijk bijvoorbeeld de Butterworth, de Bessel en de Chebychev karakteristiek. In scheidingsfilters wordt bijna altijd voor oneven orde filters de Butterworth karakteristiek toegepast en bij even filters de Linkwitz-Riley karakteristiek. Siegfried Linkwitz is in de jaren ’70 van de vorige eeuw door dit filter zeer bekend geworden en filters die in combinatie met de eigen respons van de luidspreker units deze karakteristiek bereiken, zijn momenteel nog steeds het meest toegepast.
Siegfried Linkwitz is al decennia bezig met het ontwerpen van open baffle luidsprekersystemen. En niet onbelangrijk, het ontwikkelen van een actief filter om de verliezen in lage frequenties te compenseren. Zijn ‘state of the art’ speaker is de Orion. Daarnaast heeft Linkwitz ook nog een ‘low budget’ luidspreker in zijn pakket: de Pluto.

Aangezien de luidsprekers van Linkwitz als zelfbouw pakket te leveren zijn met alle support van Linkwitz zelf, leek het mij een uitdaging om een set Orion’s te gaan bouwen. Op zijn site,www.linkwitzlab.com, kun je heel veel informatie vinden omtrent zijn luidsprekersystemen.

Even een opmerking over de bereikbaarheid van de Linkwitz site

De site is vaak vanuit Nederland niet (meer) bereikbaar, je kunt dan eventueel inloggen
op “Hotspotshield” (gratis), om even te doen alsof je IP in Amerika staat.
Hiervoor moet je een klein progje installeren.
Het kan ook direct op: http://anonymouse.org/anonwww.html. Dan kun je de linkwitzsite intikken en kom je via een omweg op de website. Dit is wat onhandig maar heeft iets te maken met de internetprovider waar Linkwitz gebruik van maakt.

Een grote gok

Het lukraak aanschaffen van een degelijk kostbaar luidspreker systeem, zonder de luidspreker ook maar gehoord te hebben, is best een gok. Dat geldt natuurlijk ook voor een luidspreker als de Linkwitz Orion. Er wordt over deze luidspreker ontzettend veel geschreven en hij krijgt op beurzen en shows alleen maar lovende kritieken. Maar ja, wat heb je daaraan. Je wilt het toch eerst zelf horen en beoordelen. Aangezien in Nederland maar weinig Orion’s staan, is dat lastig. Ik had het geluk dat dicht bij mijn woonplaats een Orion liefhebber woont. En dat niet alleen. De beste man is ook nog eens nauw bevriend met Linkwitz zelf en ondersteunt de beste man in Europa wat betreft promoties, vertalingen en meer. Na een korte mailwisseling was ik uitgenodigd om bij hem te komen luisteren.

attachment

Maar ja, dan ben je er nog niet. De akoestiek van de ruimte, waar ik deze Orion’s heb mogen beluisteren, is erg hard. Veel gladde wanden en een stenen vloer. In mijn ogen niet echt ideaal voor een audio installatie en natuurlijk het tegenovergestelde van mijn eigen luisterruimte. Die is verre van ‘hard’ maar veel meer klassiek ingericht. Fluwelen gordijnen, grote Engelse meubelen, vloerkleden enz. Een veel meer gedempte ruimte dus. Dus pin je nooit teveel vast op het luisteren van een luidsprekersysteem in een andere omgeving. In elke ruimte klinkt een audio set weer anders. Wat je wel goed kunt ervaren en horen is de ‘overall’ potentie van een luidsprekerset. En daarmee bedoel ik de klankbalans, hoog-, midden- en laag evenwicht en de stemweergave. Uiteindelijk heb ik destijds besloten om de set te bouwen. Ik was, ondanks de harde akoestiek, best onder de indruk van deze bijzondere luidspreker.

12345678Next

About the author

Marco Bouwer

Marco Bouwer is een ware luidspreker en platenspeler fanaat. Wanneer hij niet voor zijn luidsprekers zit, dan werkt hij wel aan een paar nieuwe. Onlangs heeft Marco de laatste hand gelegd aan een revolutionaire platenspeler arm.

  • Jurgen schreef:

    Erg leuk om te lezen, goed verhaal, mooie foto’s, super.

    Vandaag de site ‘ontdekt’, dat wordt nog veel leeswerk maar met dit soort verhalen een groot plezier.

    Dank!

  • kees schreef:

    Beste

    Open baffles die een bas driver hebben met lagere qts en een shelf filter zijn de beste voor laag, nadeel een wat stevige versterker nodig in de 250 plus watjes, Siegfried heeft veel kennis op dit gebied en doe dan ook het juiste, jij hebt een paar prachtige speakers van zijn wieg, maar je zal wel weer de kriebels gaan krijgen verder te gaan, ik zelf ga binnenkort met 4 18 inch een open baffle maken, een grote oppervlakte van de conussen kan een basbereik geven tot wel de onderste octaven met een shelf filter en een flinke versterker ik werk met analoge filters en een alpass lineleven shelf.

    Zie veel OB die de eminence 15 inch gebruiken met hoge qts van 1.4 die slappe motor maakt de bas langzaam en duf, gaat wel lekker diep. Ikzelf experimenteer met visatons wsp26s 10 inch woofers, eerst in een h frame en nu bezig met een acoustical resistance box, de bas van deze woofers voel je letterlijk, de acoustical box kan een kaarsvlam laten wapperen, al met klein volume als ie goed is gedemt. Ik maak ook zelf versterkers in de vorm van hybrides, dus buizen met mosfets, de laatste is een dual mustage waarbij er geen buizen in cathode schakeling staan ik vind het geluid niet lekker bij deze cathode followers, ik heb nu dus alleen plate followers en dc gekoppeld aan de mosfets, deze kan je met en zonder feedback gebruiken, ze klinkt schoon en erg open, zie link hier onder, er is geen basbox wat je hoord is gewoon even snel een mid en tweeter aan elkaar, mid krijgt dus alles, maar klinkt er fraai lijkt me deze oude phillips mid uit de jaren 70. ik heb meerdere ontwerpen ook van allfet amps, erg simpele single end typen allemaal met current feedback voor snelheid, ik ben niet zo rijk en dus moet ik vogelen, maar het gaat prima al jaren, wellicht kan ik er ooit geld mee verdienen, zeker met de amps omdat boxen voor mij wat nieuw is.

    http://www.youtube.com/watch?v=mAYXzegWnn4&list=UUFM73rUhzLW_bQ8ytUtyt_Q&index=3

    Geluid is natuurlijk niet geheel super met de mobile telefoon camera, maar goed geeft een idee.

    veel geluk met deze mooie hobbie, pas op je oren met volumes.

    vrg kees

    • Frank schreef:

      Hoi Kees,

      Je hoort verrekte goed dat dit gedoetje potentie heeft!

      Ik ben zelf ook al een tijd aan het experimenteren met een open doos speaker systeem.
      Ik krijg er geen genoeg meer van!

      Ik heb 3 kleine breedbanders in serie en dat parallel aan 2 grotere breedbanders in een open doos gelegd en er gaten in gemaakt voor de conussen uiteraard.
      Per kanaal dus 5 speakers.
      Wat je hoort is een enorm detailrijk midden en het hoog loopt redelijk ver door maar subbas is er echt niet maar dat mis je niet zo.
      Ik begin wel moeite te krijgen met luisteren naar gesloten boxen, er blijven weinig boxen over die mij bekoren.
      De beluisterde versterkers zijn normale fabrieksapparaten en zelfs een transistor juke box versterker deed mee.
      Het gaf altijd een verbetering tov een normale box.
      Wel wil eea ondersteunen met een tweeter maar via een C is het resultaat niet echt je van het.
      Er lijkt dan iets uit faze te staan dus tzt maar weer proberen met een spoel erbij.

      Groet Frank.

  • zoef schreef:

    @ kees. Welke eminence bedoel je dan?
    Bijv:
    De eminence deltalite ii 2515 heeft een qts van 0.38. Daarbij een gevoeligheid van 99.2 db.
    Dit maakt het hem zeer geschikt voor het gebruik met een laag wattage versterker.
    Een heel mooi project is de obl-11 van Troels Gravesen.
    Zelden zo’n diep en vooral snel laag gehoord. Al helemaal van een ob.
    Voordeel van een hoogrendement ( gevoeligheid) is ook dat bij zeer hoge volumes de woofer amper in beweging is. Dus minder (geen) vervorming.
    Wel gevaarlijk voor het gehoor. Een obl-11 heeft een gevoeligheid van 95db en in combinatie met een lage vervorming nodigd dit uit tot “gas geven”. (Vooral onder de jongeren 🙂 )


  • >